پنج ہزار سال پراݨے شہرملتان ہمیشہ توں  فنون لطیفہ دا مرکز رہیے ۔ اتھاں دے فنکاراں تے دستکاراں پوری دنیا اچ آپ دیاں  صلاحیتاں دا لوہا منوائے اتے ایندی ساریں توں وݙی مثال تاج محل اے جیں دی تعمیر اچ ملتان دے خطاطاں ،ہنرمنداں اتے معماراں حصہ ڳھدا۔ٻئے فنون وانڳوں ملتان صدیاں توں فنِ خطاطی اتے کاشی کاری داوی مرکزاے ۔ محمد بن قاسم دی آمد دے بعد ایں خطے اچ اسلام کھنڈیا تاں ایندے نال ہی فن خطاطی وی اتھاں ودھ ڳئی تے ول خطاطی کوں اتھاں اینویں پذیرائی ملی جو مختلف ملکاں توں اہل فن دی وݙی تعداد ملتان ، لاہور اتے دہلی پڄ ڳئی۔

قران پاک کوں مختلف رسم الخط اچ تحریر کیتا ڳیا تے فنِ خطاطی کوفی رسم الخط توں جدید نسخ اتے نستعلیق خط تئیں ہک لمبا سفر طے کیتا تے ول قرآنی تحریر اچ ایجھے اسلوب پیدا کیتے ڳئے جنہاں کوں قمری رسم الخط،گلزاری رسم الخط دے ناں توں یاد کیتا ویندے ۔خود کوفی رسم الخط دیاں ودھ ساریاں قسماں سامݨے آئیاں۔ایں تنوع تحریر کوں ݙیکھ تے عقل دنگ رہ ویندی اے۔اینویں کاشی کار وی صدیاں پہلے ملتان آئے اتے انہاں آپݨی صلاحیتاں دا بھرپور اظہار کیتا۔تاریخ تے نظر پاؤں تاں کاشی کار ایران دے شہر کاشان توں ملتان پڄے تے ول انہاں ٻہوں سارے مزاراں تے مقبریں دی تعمیرات اچ آپݨے فن ݙکھالیے ۔جیویں حضرت شاہ یوسف گردیز دے مزار تے کاش گری دے نمونے ݙیکھݨ کوں ملدن ۔ اینویں ملتان دی قدیم مسیتاں تے مزاراں تے موجودخطاطی دے نادر نمونے اساکوں اڄ وی انہاں فنکاراں دی یاد ݙویندن جنہاں ملتان اچ ایں فن کوں جلا بخشی ۔

حضرت سید عبدالنبی ملتانی شہید داناں  صرف جنگ آزادی دی وجہ توں ہی نی بلکہ اعلیٰ ذوق دی خطاطی اچ مشہورہئی ۔مخدوم عبدالہادی مولانا قاضی نورمصطفی قریشی شہید ملتانی، علی مردان قادری ملتانی ،حضرت قاضی عبیداللہ چشتی ملتانی ،خواجہ خدابخش ملتانی ، سید جلال الدین ملتانی اپݨے مریدین وحلقہ احباب اچ فن خطاطی کوں پذیرائی بخشی۔انہاں دے بعد ملتان اچ فن خطاطی کوں نویں سروں عروج ملیا، ایندے اچ محمد حسن خان کلیم رقم دا ناں تاں بھلایا نی ونڄ سڳدا جنہاں ملتان اچ خوش خطی و فن خطاطی دی شمع روشن رکھی۔انہاں دے صاحبزادے ابن کلیم ملتان دے نامور خطاط ہن۔ ابن کلیم دی خطاطی اچ تنوع ملدے ، انہاں نویں خط بابری دے قواعد وضوابط دی نوک پلک درست کرتے خط رعنا ایجاد کیتا۔ایہا انفرادیت انھاں کوں جدید دوردی خطاطی اتے گھن ڳئی۔

استاد سلیم چشتی ملتان اچ استاد غلام جیلانی دے شاگرد ہن۔انہاں برصغیر دے ماہرخطاطاں توں فیدہ چاتا ۔ملتان اچ خطاطی دے حوالے نال ہک معتبر ناں علی اعجاز نظامی دا ہئی۔ نظامی بنیادی طور تے مصورہن ۔ انہاں ملتان اچ مصورانہ خطاطی کوں ودھارا ݙتا ۔ راشد سیال دا شمار انہاں خطاطاں اچ تھیندے جنہاں خطاطی کوں کمپیوٹر دے نال جوڑیا ، اینویں  انہاں ایں فن کوں جدید ٹیکنالوجی نال جوڑ ݙتا ۔ اڄ توں کئی سال پہلے جݙاں کمپیوٹر حالی کتابت دی جاہ گھندا پیا ہئی راشد سیال دا خط خطِ راشد دے ناں تون کمپیوٹر دا حصہ بݨ چکیا ہئی ، انہاں دی خطاطی دیاں کئی نمائشاں وی تھی چکن ۔اینویں ابن کلیم دے صاحبزادے محمد مختارعلی وی خطاطی دی ترویج کیتے سرگرم ہن جݙاں جو انہاں دے بھرا محمد جمال محسن کراچی اچ خطاطی کوں ودھارا ݙیندے پئن ۔ سرزمین ملتان کوں اے فخر حاصل اے جو فن خطاطی دی اعلی اقدار دی پاسبانی اتھاں تھیندی رہی تے اڄ وی تھیندی پئی اے ۔

 

ملتان دی قدیم عمارات دے درودیوار تے کتبیں دی صورت اچ خطاطی دے جیڑھے نمونے موجودہن انہاں توں اندازہ تھیندے جو ملتان اچ اے روایت کتنی پراݨی اے ۔ملتان دے نقاشاں،کاشی کاراں اتے کنگراں وی خطاطی دی اعلی روایت کوں محفوظ رکھݨ اچ کردار ادا کیتے ۔

حضرت بہائوالدین زکریادی خانقاہ اچ جݙاں داخل تھیندوں تان سامݨے ہک برآمدہ نظرآندے جیں اچ ست محراباں ہن ۔ہرمحراب تے ملتانی روایتی کاشی کاری اتے نقاشی وخطاطی دے سوہݨے نمونے جڑیے ہوئن جیڑھے جو کاشی کاری دی نیلی پکی ہوئیاں کئی کئی سلھاں کوں جوڑ تے بݨائے ڳئن۔حضرت شاہ رکن عالم دے مزار اچ تاں ہک چوبی محراب اپݨی مثال آپ اے۔ایں محراب دے متھے تے افقی و عمودی پٹیاں ہن جنہاں تے ٻہوں باریک اتے نفیس کندہ کاری توں گل کاری اے جیں دی گرداگرد ترائے پاسوں ہک چوڑی پٹی اے ، ایں پٹی تے سجے پاسوں آیة الکرسی ٻہوں نفاست نال خط ثلث وکوفی اچ کندہ کاری اچ ابھاری ڳئی اے۔

ملتان دیاں پراݨیاں تے جدید مسیتاں دے درودیوار محراب ومنبر تے فن خطاطی دے ایجھے نادرنمونے پاتے ویندن جنہاں کوں ݙیکھ تے انسان عش عش کراٹھدے ۔نواب علی محمد خان ابدالی دور اچ ملتان دے گورنرہن ۔چوک بازار اچ انہاں دے ناں توں مسیت اے ایندیاں دیواراں تے خط نستعلیق اچ فارسی دے اشعار تحریرہن ۔اٹھارویں صدی دے شروع اچ مغل حکومت ولوں عبدالصمد خان ملتان دے گورنر بݨیے تاں انہاں ملتان دی عیدگاہ تعمیر کرائی ہئی جیڑھی جو اڄ تئیں انہاں دی یاد ݙویندی اے ۔عیدگاہ دے ٻاہرلے دروازے تےٻہوں سوہݨے خط نستعلیق اچ ایں مسیت دے تعمیر کنندہ دا یادگارکتبہ حالی وی موجود اے۔

ملتان اچ کاشی کاراں دا ھکو خاندان ہݨ اے کم کریندا پئے ۔ ہک زمانہ ہئی ملتان اچ کاشی گراں دے ناں توں ہک پورا محلہ آباد ہئی۔محلہ کاشی گراں اندرلے شہر اچ موجوداے لیکن ایں محلے اچ ہݨ کاشی گر نی رہندے ۔محمد واجد کاشی کار دا شمار ایں شہر دے نامور کاشی گراں اچ تھیندے ۔ انہاں دا خاندان ست نسلاں توں ایں فن دے جڑیا ہویا اے۔ایں ویلھے انہاں دے خاندان 10توں 15لوک اے کم کریندے پئن ۔ انہاں ݙسایا جو او ݙاہ سال دی عمر توں ایں فن دے نال جڑیے پئن ، انہاں دے والد اللہ ݙیوایا انہاں دے استاد ہن ۔محمد واجد ݙسایا جو انہاں دا خاندان محمد بن قاسم دے نال ملتان اچ آیا۔

محمد واجد آکھیے جو پاکستان دا اے پراݨا فن اے جیڑھا جو پوری دنیا اچ سنڄاتا ویندے۔ اے ہک عمدہ فن اے جیں کوں عوام اچ ٻہوں پزیرائی حاصل اے.انہاں ݙسایا وج کوٹ مٹھݨ اچ خواجہ غلام فرید ، ملتان اچ بہاءالدین زکریا ، ،شاہ رکن عالم سودھے مختلف مزاراں تے انہاں دے بزرگاں کاشی گری کیتی ۔اینویں اوچ شریف اچ بی بی جیوندی دے مزارتے وی انہاں دے خاندان داکم موجوداے۔ انہاں آکھیے جو مزارات دی تزئین و مرمت دے موقع تے میکوں ہی سݙیا ویندے کیوں جو ہݨ ایں فن دے نال کوئی ٻیا خاندان جڑیا ہویا کائنی ۔ انہاں مزید ݙسایا جو ملتان اتے اسلام آباد دے ہوائی اڈیں تے انہاں دی کاشی گری  پران ہی کی کاشی گری دے نمونے ہن۔