لاہور شہر کوں آپݨی ثقافتی اتے تاریخی اقدار پاروں ہمیشہ ہک وکھرا مقام حاصل رہیے، سوھݨے پارک، شاندار عمارتاں، دلکش یادگاراں اتے عمدہ ثقافت پاروں ایبک دور، غوری دور،غزنوی دور اتے مغل دور حکومت اچ ایں کوں مرکزی حیثیت رہی اے۔ بادشاہی مسجد، شاہی قلعہ، شالامار گارڈن اتے ٻئی یادگاراں ایں عہد دی یاد ݙویندن اتے اڄ وی ہع عمر دے لوکاں دی دلچسپی دا باعث بݨدن، ایں تاریخی تے ثقافتی ورثہ دی اہمیت آپݨی جاہ جڈانجو انہاں یادگاراں اچ مینار پاکستان ساریاں توں ودھ وکھرا اے۔ منٹوپارک اچ بݨایا ڳیا اے مینار اوں ڄاہ تے بݨایا ڳیا جتھاں قرارداد پاکستان منظور کیتی ڳئی ہئی، اے آپݨی دلکشی، خوبصورتی اتے عمدگی نال برصغیر دے مسلماناں کوں ہک اںڄ مادر وطن دے حصول دی آپݨی عظیم کامیابی دی یاد ݙویندے۔
منٹو پارک، لاہورجئیں کوں ہݨ گریٹر اقبال پارک دے ناں نال سنڄاݨیا ویندے کوں 22 توں 24 مارچ1940 دے آل انڈیا مسلم لیگ دے ترائے ݙینھ وار اجلاس دی ڄاہ دے طور چݨیا ڳیا ہئی اتے ولا ایں ڄاہ تے مسلم لیگ دے اجلاس اچ قرارداد پاکستان منظور کیتی ڳئی ہئی۔ ایں قرارداد ہندوستان دے مسلماناں سانڳے اںج ریاست سانڳے جدوجہد دی راہ ہموار کیتی ہئی اتے اے خواب 14 اگست 1947 کوں پورا تھیا۔ منٹوپارک دی تاریخ ٻہوں پراݨی اے ماضی اچ مسلم دور حکومت،سکھ اتے برطانوی راج اچ ایں گرائوند کوں ملٹری پریڈ گرائونڈ دے طور استعمال کیتا ویندا رہیے۔ اے پارک 1807 توں 1813 اچ ہندوستان دے گورنر جنرل لارڈ گلبرٹ ایلیٹ مرے کینیمونڈ دے ناں نال منسوب ہئی جڈانجو بعد اینکوں شاعر مشرق علامہ محمد اقبال دے ناں نال منسوب کر تے گریٹر اقبال پارک دا ناں ݙتا ڳئے۔

مغلیہ عہد اچ منٹو پارک، شاہی قلعہ اتے دریائے راوی وچال پھلاں دے ہک وݙے باغ نال جڑیا ہک سرسبز باغ دا حصہ ہئی۔ شاہی قلعہ لاہور دے نیڑے علامہ بادامی باغ داناں ایں باغ نال اخذ کیتا ڳیا۔ مغل دور حکومت اچ شاہی قلعہ لاہور دے دے نیڑے ایں جاہ تے بادام ،امب اتے بیر دے وݨ دا ہک باغ ہئی جیڑھا ہولے ہولے مُک ڳیا اتے ایں علاقے کوں ایں نسبت نال بادامی باغ آکھدن۔  1799 اچ سکھ اقتدار اچ آئے تاں انہاں باقاعدہ طور تے ایں پارک کوں پریڈ گرائوند دا ناں ݙے ݙتا۔ 1849 اچ انگریزاں لاہور تے قبضہ کرݨ دے بعد قلعہ لاہور کوں فوجی اݙے اچ بدل کراہیں اتے برطانوی فوج دی روزانہ دی مشقاں سانڳے ایں باغ اتے پریڈ گرائونڈ کوں استعمال کرݨ لگی۔

سابق پرنسپل، اورینٹل کالج، پنجاب یونیورسٹی پروفیسر ڈاکٹر مظہر معین دے مطابق لارڈ منٹو 1807 توں1813 وچال برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دا گورنر جنرل ہئی اتے ایندے بعد ایں پارک دا ناں برصغیر دے مکمل نوآبادیاتی ماضی دی علامت اتے برطانوی راج دی طاقت دی عکاسی کریندا ہئی۔ 23 مارچ، 1940 دی لاہور قرارداد، در حقیقت نوآبادیاتی حکمرانی دے خلاف بغاوت اتے مسلماناں سانڳے انڄ عطن دی جدوجہد کرݨ دا ہک مطالبہ ہئی۔ انہاں آکھیا جو آل انڈیا مسلم لیگ آپݨے 27 ویں جنرل اجلاس اچ ایں ڄاہ تے قرارداد لاہور منظور کیتی ہئی جیڑھی جو بعد اچ قرارداد پاکستان دے ناں نال مشہور تھئی۔ انہاں آکھیا جو اڄ اے ڄاہ قومی،ثقافتی ،سیاسی اتے جغرافیائی ورثہ دی حیثیت رکھیندی اے۔

چیئرمین شعبہ ہسٹری پنجاب یونیورسٹی ڈاکٹر محبوب حسین آکھیا جو منٹو پارک، لاہور کوں آل انڈیا مسلم لیگ دے اجلاس سانڳے چݨݨ دی کئی وجوہات ہن،لاہور ہک تاریخی ورثہ اتے علمی مرکز ہووݨ دے علاوہ کئی دور حکومت اچ اقتدار اتے طاقت دا مرکز وی رہے۔تاریخی اہمیت دے حامل شہر لاہور توں شروع تھیوݨ تے اے تحریک ہندوستان دی طول و عرض اچ جلدی کھنڈ ویسی۔

انہاں آکھیا جو 23 مارچ دے مسلم لیگ دے جلسہ سانڳے منٹوپارک دے چݨائو اچ لاہور دا سیاسی پس منظر ٻہوں ودھ اہمیت رکھیندا ہئی کیونجو اے مغلاں دا دارالحکومت ہئی اتے ہزاراں لوکاں دے ایں جنرل اجلاس اچ شرکت دی توقع کیتی ڳئی ہئی۔ ڈاکٹر محبوب حسین آکھیا جو پولیس آرکائیو توں پتہ چلدے جو منٹو پارک دی حیثت نال عام سیشن اچ تقریباً 25000 بندے شریک تھیے ۔

انہاں آکھیا جو لاہور دے ایں پنڈال اتے تاریخی جلسہ مسلماناں دے انڄ وطن دے مطالبہ کوں نویں تقویت بخشی ہئی۔ شاعر مشرق علامہ ڈاکٹر محمد اقبال دے ویژن کوں خراج تحسین پیش کرݨ سانڳے جنہاں 1930 دے آپݨے خطہ الہ آباد اچ مسلم اکثریتی علاقیاں کوں ہک انڄ ریاست بݨاوݨ دا نظریہ پیش کیتا ہئی۔ قیام پاکستان دے فوراً بعد انہاں دے ناں تے منٹو پارک دا ناں اقبال پارک رکھیاڳیا جڈانجو 2017 اچ ایں دا ناں گریٹر اقبال پارک رکھ ݙتا ڳیا۔

اڄ دا گریٹر اقبال پارک جیڑھاجو کڈاہیں منٹو پارک دے ناں نال سنڄاݨیا ویندا ہئی آپݨے اندر جدوجہد آزادی دی ہک تاریخ رکھیندے۔ 125 ایکٹر رقبے تے ایں پارک اچ لاہور قلعہ، بادشاہی مسجد، رنجیت سنگھ دی سمدھی، شاعر مشرق علامہ ڈاکٹر محمد اقبال دی قبر، حفیظ جالندھری دی قبر، وسیع و عریض سرسبز لان موجود ہن۔ قرارداد لاہور دی یادگار جئیں کوں مینار پاکستان آکھدن وی ایں پارک دا حصہ اے۔ اے ساری یادگاراں برصغیر دی تاریخ اچ مختلف ادوارتے محیط ہن پر گریٹر اقبال پارک قرارداد پاکستان دی ہک ایجھی یادگار اے جئیں مسلماناں کوں تحریک آزادی دی سدھ ݙتی اتے 1947 ء اچ ست سالیں دے عرصے اچ اسلامی جمہوریہ پاکستان دی بنیاد رکھی۔