اکادمی ادبیات پاکستان، اسلام آباد ولوں “پاکستانی زباناں دے اہلِ قلم نال مکالمہ” دے موضوع نال پاکستان دیاں قومی زباناں دے اہلِ قلم نال ہک فکری تے علمی نشست تھئی

اسلام آباد۔ 25 جنوری (اے پی پی) اکادمی ادبیات پاکستان، اسلام آباد ولوں “پاکستانی زباناں دے اہلِ قلم نال مکالمہ” دے موضوع نال پاکستان دیاں قومی زباناں دے اہلِ قلم نال ہک فکری تے علمی نشست تھئی، جیندے اچ پورے ملک دیاں وکھو وکھ زباناں دے ادبی، تہذیبی تے تاریخی پہلوواں تے ڳالھ مہاڑ کیتی ڳئی۔ایں مکالمے اچ ممتاز اہلِ قلم ثروت محی الدین، شریف شاد، حکیم صفدر روامق، اقبال حسین افکار، طارق بھٹی، ملک مہر علی، زبیدہ بروانی، ڈاکٹر ضیاء الرحمن بلوچ تے جناب راشد عباسی نے شرکت کیتی تے اپݨے علمی تے ادبی فن نال محفل کوں وقار بخشیا۔ تقریب دی نظامت دے فرائض ڈاکٹر سعدیہ کمال ادا کیتے۔ ڈاکٹر سعدیہ کمال مہمانانِ گرامی تے ملک دے مختلف علاقیاں توں آئے ہوئے اقامتی منصوبے دے مہمان ادیب شاعراں کوں خوش آمدید آکھیا تے انھاں دا تعارف کریندے ہوئے مکالمے دا باقاعدہ آغاز کیتا۔جناب راشد عباسی پہاڑی زباناں دے منظرنامے تے گفتگو کریندے ہوئیں ݙسایا جو مقبوضہ کشمیر وچ پہاڑی زبان دا ماہنامہ 1980ء توں مسلسل شائع تھیندا پیا اے، تاہمت سیاسی حالات پاروں کتاباں دا تبادلہ ممکن نہیں رہیا۔ انھاں آکھیے جو پہاڑی زبان تے کشمیر، مری، گلیات ہزارہ تے انگلینڈ وچ کم تھیندا پیا اے، جتھاں قرآنِ مجید دے ترجمے، تفاسیر تے ٻیاں علمی و ادبی کتاباں پہاڑی زبان وچ شائع تھیندیاں پئن جݙاں جو نجی تعلیمی اداریاں اچ وی ایہ زبان پڑھائی ویندی پئی اے۔

ڈاکٹر ضیاء الرحمن بلوچ بلوچی تے براہوی زباناں دی نمائندگی کریندے ہوئیں آکھیے جو پاکستان ہک کثیر اللسان، کثیر الثقافتی تے کثیر المذہبی ملک اے، جتھاں ٻولی ونڄݨ آلی ہر زبان اساݙی قومی شناخت تے فخر دا حصہ اے پئی۔ انھاں ایں ڳالھ تے زور ݙتے جو زبان دی پہچاݨ کوں تعصب دا ذریعہ نہیں بݨاوݨا چاہیدا۔ اقبال حسین افکار نے پشتو ادب تے گفتگو کریندے ہوئیں آکھیے جو مختلف زباناں ٻولݨ والے لوک صدیاں توں ایں خطے وچ آباد ہن تے انھاں دے درمیان محبت تے ہم آہنگی دا رشتہ قائم اے۔حکیم صفدر روامق نے پنجابی زبان وچ شاعری تے تحقیق دے حوالے نال اپݨے خیالات پیش کیتے۔شریف شاد پوٹھوہاری زبان دی اہمیت اجاگر کریندے ہوئیں آکھیے جو اے زبان ریڈیو پاکستان دے دور توں نشریات دا حصہ اے تے 1970ء اچ انھاں نے ایندی لغت مرتب کیتی جیندی تکمیل 1985ء وچ تھئی۔ انھاں آکھیے جو جس زبان دے قواعد تے لغت موجود ہوون او دیرپا ثابت تھیندی اے، تے اج پوٹھوہاری زبان وچ ݙو سو توں ودھ کتاباں شائع تھی چکیاں ہن۔ ملک مہر علی پنجابی زبان تے ڳالھ مہاڑ کریندے ہوئیں آکھیے جو قیامِ پاکستان دے بعد پنجابی نثر تے فکشن وچ نمایاں پیش رفت تھئی تے اج نہ صرف پنجاب بلکہ ملک دے ٻئے حصیاں وچ وی پنجابی افسانہ تے ناول لکھیا ویندا پیا اے۔ انھاں ݙسایا جو اکادمی ادبیات پاکستان ہر سال 21 فروری کوں پنجابی ٻولی دا ݙینہہ منیندی اے۔ زبیدہ بروانی ے سندھی زبان و ادب تے روشنی پیندے ہوئیں آکھیے جو سندھی ادب دی بنیاداں اچ شاہ عبداللطیف بھٹائی دا کردار مرکزی حیثیت رکھدے۔ انھاں ݙسایا جو اج سندھی زبان ڈیجیٹل دنیا وچ وی بھرپور طریقے نال موجود اے، حتیٰ کہ موبائل کی بورڈ وی سندھی زبان وچ دستیاب اے، تے شاہ عبداللطیف بھٹائی دا رسالہ 135 زباناں وچ ڈیجیٹلائز تھی چکے۔ انھاں اپݨے صوفی ازم تے مبنی ناول دا ذکر وی کیتا جیندے تے اکادمی ادبیات پاکستان نے انھاں کوں ایوارڈ ݙتا۔طارق بھٹی زبان تے تاریخ دے باہمی تعلق تے ڳالھ کریندے ہوئیں آکھیے جو زبان خلا اچ جنم نہیں گھندی بلکہ تاریخ دے بطن توں ابھردی اے۔ انھاں نے مولانا رومی دے شعر دا پنجابی ترجمہ پیش کریندے ہوئیں انسانی شعور دے ارتقا دی وضاحت کیتی تے لوک کہاوتاں وچ محفوظ تاریخی شعور کوں اجاگر کیتا۔

ڈاکٹر سعدیہ کمال سرائیکی زبان دے فروغ تے ڳالھ کریندے ہوئیں آکھیے جو اگرچہ ایں زبان اچ نمایاں ادبی سرگرمیاں جاری ہن تے ریڈیو پروگرام وی نشر تھیندے پئن، تاہمت اینکوں مزید سرپرستی دی ضرورت اے پئی۔ انھاں خواجہ غلام فریدؒ دی شاعری کوں آفاقی ادب دا درجہ قرار ݙتا۔ ثروت محی الدین زبان دے ارتقا تے ایندے سماجی کردار تے گفتگو کریندے ہوئیں آکھیے جو زبان آوازاں توں نشاناں تے ول تحریر دی صورت وچ وجود وچ آئی تے ایہ انسانی اظہار دا بنیادی ذریعہ اے پئی۔ انھاں پاکستان وچ ٻولی ونڄݨ آلی مختلف زباناں تے لہجیاں کوں ثقافتی تنوع دی علامت قرار ݙتا۔ آخر وچ انھاں اپݨی پنجابی شاعری وی سݨائی جینکوں سامعین نے ٻہوں سراہیا۔ ایہ علمی و ادبی مکالمہ نہایت خوشگوار، فکری تے ہم آہنگ ماحول اچ اختتام پذیر تھیا۔

ڈاکٹر سعدیہ کمال