مالی سال 2026-27ء کیتے 18 ہزار 771 ارب روپے دا وفاقی بجٹ پیش، اقتصادی ترقی، ٹیکس ریلیف، مہنگائی تے قابو پاوݨ اتے مختلف شعبیاں کیتے مراعات تے توجہ ترجیح

اسلام آباد۔12جون(اے پی پی)آندے مالی سال 2026-27ء کیتے 18 ہزار 771 ارب روپے دے مجموعی حجم آلا وفاقی بجٹ قومی اسمبلی اچ پیش کر ݙتا ڳئے جیندے اچ اقتصادی ترقی، ٹیکس ریلیف، ڳھٹ آمدنی والے طبقات، مہنگائی تے قابو پاوݨ اتے ہائوسنگ و تعمیرات، زراعت و صنعت سودھا مختلف شعبیاں کیتے مراعات تے ودھ توجہ ݙتی گئی اے، سرکاری ملازمین دیاں تنخواہیں اتے پنشن اچ 7 فیصد ودھارا کیتا ڳئے، تنخواہ دار طبقے کیتے ریلیف ݙیندے ٹیکس دی شرح اچ کمی اتے سرچارج مکایا ڳئے، ڳھٹ توں ڳھٹ ماہانہ تنخواہ 10 فیصد ودھائی ڳئی اے، ایف بی آر دے محصولات دا تخمینہ 15ہزار 264 ارب روپے رکھیا ڳئے، ہائوسنگ و زراعت سودھا قومی معیشت دے مختلف شعبیاں کیتے خصوصی مراعات دا اعلان کیتا ڳئے، سرکاری شعبہ دے ترقیاتی پروگرام دا حجم ہک ہزار ارب روپے ڄݙاں جو ملکی دفاع کیتے 3 ہزار ارب روپے رکھیے قئن،  15 کروڑ توں 50 کروڑ روپے دی آمدنی تے عائد سپر ٹیکس مکمل طور تے ختم کر ݙتے، بینظیر انکم سپورٹ پروگرام کیتے 838 ارب روپے رکھیے ڳئن۔ قومی اسمبلی اچ اڄوکی حکومت دا تریڄھا وفاقی بجٹ پیش کریندے وزیر خزانہ سینیٹر محمد اورنگزیب آکھیے جو آپریشن ‘بنیان مرصوص’ اتے ایران امریکا ثالثی پاکستان دی قومی تاریخ دا نویکلا باب اے جیندے بعد پاکستان کوں داخلی، خارجی، سفارتی اتے معاشی میدان اچ وݙیاں کامیابیاں ملین۔ وزیرِ خزانہ سینیٹر محمد اورنگزیب آکھیے جو اے بجٹ اینڄھے ویلھے پیش تھیندا پئے ڄݙاں پاکستان اپݨے عوام اتے ڄڳ دی نظر اچ ہک اہم ملک ٻݨ چکیے جیندی آواز سݨی ویندی اے اتے ایندے نال سنڳت ودھاوݨ دی سک کیتی ویندی اے، اے تبدیلی گزریل سال مئی اچ بھارتی جارحیت کوں پاکستان ولوں منہ توڑ جواب ݙیوݨ دے بعد ملی، ساݙیاں مسلح افواج دشمن کوں اینڄھا حیرت انگیز ولدا ݙتے جو او کڄھ ہی ڳھنٹے اچ آپ امن ودھاوݨ تے مجبور تھی ڳئے، اے کامیابی ݙھاکیاں دی پیشہ ورانہ تربیت اتے تیاری دا پھل اے۔ انھاں آکھیا جو آپریشن ‘بنیان مرصوص’ دی کامیابی ساݙی قومی تاریخ دا ہک روشن باب اے، اڄ ڄڳ پاکستان دی دفاعی قوت دا معترف اے، ساݙیاں فضاواں دا تحفظ کرݨ والے فائیٹر جیٹس کوں کئی ملک اپݨی فضائیہ اچ رلاوݨ کیتے پاکستان نال رابطے اچ ہن، ساݙی دفاعی صنعت قیمتی زرمبادلہ کماوݨ دا وی ہک ذریعہ بݨ چکی اے، جیڑھا ثبوت اے جو مضبوط دفاع نہ صرف ساݙی سالمیت کیتے اہم اے ٻھل ملک دی معاشی ترقی کیتے وی ہتھ ونݙا سڳدے۔ انھاں آکھیا جو ایں دفاعی قوت نہ صرف خطے ٻھل ڄڳ اچ ساݙی تزویراتی شراکت داری دا نقشہ نویں سرے توں ترتیب ݙتے۔ انہاں آکھیا جو پاکستان اتے سعودی عرب دے باہمی دفاعی معاہدے پاروں خادمین حرمین الشریفین نال ساݙے تعلقات کون ہک نویں ٻݨیاد ملی اے، اے ہک اعزاز ہی نئیں ہک مقدس ذمہ داری وی اے جیکوں نبھاوݨ کیتے اساں پورے عزم اتے یقین نال سعودی عرب نال کھڑے ہیں۔

انھاں آکھیا جو اڄوکے دور دی ہک خطرناک ترین جنگ اچ امریکہ اتے ایران پاکستان تے اعتماد کریندے ایکوں تریاکل قبول کیتے اتے پاکستان دے این ذمہ دارانہ کردار پاروں خطہ ہک وݙے سلامتی خطرے توں ٻاھرو نکلݨ اچ کامیاب تھئے، اساں ‘اسلام آباد پیس ٹاکس’ نال امریکہ اتے ایران کوں 47 سال بعد ہک میز تے ڳھن آوݨ اچ کامیاب تھئے ہیں، پاکستان دی کوشش اے جو تیکھے ہک معاہدے نال خطے اچ دیرپا امن یقینی ٻݨایا ونڄے اتے آبنائے ہرمز توں تیل دی سپلائی پہلے آلی کار ممکن تھیوے، اے او وݙی کامیابی اے جیندے نال ساݙا بطور قوم ڄڳ اچ ماݨ ودھیے اتے ایندے سرخیل وزیر اعظم شہباز شریف، فیلد مارشل سید عاصم منیر دی شاندار بصیرت اتے قیادت اے ڄیکوں ڄڳ وی منیے۔ انہاں خطے اچ امن و خوشحالی کیتے پاک چین تعلقات تے وی ماݨ کریندے چین کوں ہک اہم سنڳتی اتے تجارتی شراکت دار قرار ݙتے۔ انہاں آکھیا جو پاکستان اچ سیلاب، بھارت نال جنگ، خطے اچ سلامتی صورتحال دے چیلنجز دے باوجود پاکستان معاشی محاز تے وی سرخرو تھئے، اوکھے اقتصادی حالات دے باوجود حکومت عوام کوں ودھ توں ودھ ریلیف ݙیوݨ دی کوشش کیتی اے، ایں بحران دے باوجود ‘فچ ریٹنگ ایجنسی’ پاکستان دی ریٹنگ کوں مستحکم قرار ݙتے، شہباز شریقف دی قیادت اچ موجودہ حکومت انتھک محنت نال حالات تے قابو پاتے اتے کئی اہم اتے دور رس نتائج نال کامیابیاں حاصل کیتن۔ تیل دیاں قیمتاں تے انہاں آکھیا جو ایران امریکہ جنگ پاروں پیٹرول اتے ڈیزل دی بین الاقوامی منڈیاں اچ قیمتاں اچ ہوشربا ودھارا تھئے، ہر گھر دے بجٹ تے نواں اتے غیر متوقع دبائو آیا۔ جیکر حکومت ایں جھٹکے دا پورا ٻھار عوام تے منتقل کر ݙیندی تاں اے قیمتاں ایں توں کہیں ودھ ہوندن۔ ایں کیتے وزیر اعظم پاکستان دی ہدایت تے حکومت ہک سو اٹھاوی (128) ارب روپے دی عمومی سبسڈی دے ذریعے عوام کوں براہِ راست ریلیف ݙتے، ول تیکھے صوبائی حکومتاں دے تعاون نال ہک مبنی برہدف سبسڈی دا نظام متعارف کروایا جیںدے نال ضرورت مند افراد کوں پیٹرولیم مصنوعات دی قیمتاں اچ ریلیف ݙتا ڳیا اتے ہݨ وی ݙتا ویندا پئے۔

انھاں آکھیا جو پاکستان ہک مضبوط مستحکم معیشت دے نال امریکہ ایران جنگ دے بحران اچ داخل تھیا۔ ایں بحران اچ جتھاں خطے اتے دنیا دے ٻئے کئی ممالک اچ ایندھن دی قلت، پیٹرول پمپاں تے لمبیاں قطاراں، مہنگائی اتے ایکسچینج ریٹ اچ گراوٹ ݙٹھی ڳئی اتے ساݙے توں بہتر وسائل دے حامل کڄھ ملکاں کوں عالمی مالیاتی اداریاں کولو وی ونڄݨا پیا، اتھائیں پاکستان اچ حکومت دے ویلھے سر اتے مدبرانہ فیصلاں اتے مضبوط معاشی بفرز پاروں ایندھن دی کوئی قلت نہ تھئی، نہ پٹرول پمپس تے قطاراں لڳین، نہ کوئی امن و امان دا مسئلہ پیدا تھیا اتے نہ ہی ایکسچینج ریٹ متاثر تھیا ٻھل ایں بحران دے دوران ‘فچ ریٹنگ ایجنسی’ پاکستان دی ریٹنگ کوں مستحکم قرار ݙتا۔ انھاں آکھیا جو ساکوں ایں حوالے نال عوام کوں پیش آوݨ والیاں اوکھ دا ݙاݙھا احساس اے۔ ایںدے نال ہی حکومت بین الاقوامی مارکیٹ اچ تیل دی قیمتاں اچ کمی دا فائدہ عوام کوں منتقل کریندی پئی اے۔

محمد اورنگزیب آکھیا جو اے موجودہ حکومت دا تریجھا بجٹ اے، ایں توں پہلے گزریل ݙو سال دے معاشی سفر دا مختصر احاطہ ضروری اے، اساں اے سفر ہک مشکل مقام توں شروع کیتا۔ وزیر اعظم پاکستان دی قیادت اچ موجودہ حکومت انتھک محنت نال حالات تے قابو پاتے اتے کئی اہم اتے دور رس نتائج دی حامل معاشی کامیابیاں حاصل کیتن۔ جنھاں اچ موجودہ مالی سال اچ سیلاب دے نقصانات اتے امریکہ ایران جنگ دے باوجود ساݙی معاشی شرح نمو ترائے اعشاریہ ست فیصد (3.7) تئیں پڄ چکی اے۔ ساݙیاں وݙیاں صنعتاں دی پیداواری صلاحیت ودھدی پئی اے۔ ایں مالی سال اچ لارج سکیل مینوفیکچرنگ دی شرح نمو 6.1 فیصد تئیں رہی اے ڄݙاں جو خدمات دے شعبے اچ 4.1 فیصد دی شرح نمو سامݨے آئی اے۔ لارج سکیل مینوفیکچرنگ اتے خدمات دے شعبیاں دی شرح نمو پچھلے چار سالاں دی بلند ترین سطحاں تے اے۔ انھاں آکھیا جو ساݙی معیشت دا حجم 452 ارب ڈالر تئیں پڄ چکیے جیڑھا ہک نواں سنگِ میل اے۔ جی ڈی پی دے حجم اچ ودھارے پاروں ساݙی فی کس آمدن پچھلے سال دے 1751 ڈالر توں ودھ تے 1901 ڈالر تھی ڳئی اے۔ انھاں آکھیا جو گزریل ݙو سالاں اچ پالیسی ریٹ اچ تاریخی کمی واقع تھئی اے، اے شرح 22 فیصد توں گھٹ تھی تے ساڑھے 11.5 فیصد تے آ ڳئی اے، ساݙے زرمبادلہ دے ذخائر اچ وی نمایاں بہتری آئی اے، اے ترائے سال پہلے 4 ارب ڈالر توں گھٹ ہن جیڑھے ہݨ ودھ تے 17 ارب ڈالر توں ودھ چکین جیڑھے جو تقریباً 3 مہیناں دی درآمدات کیتے کافی ہن۔ انھاں آکھیا جو ترسیلاتِ زر وی نویاں بلندیاں تے پڄدیاں پئن، پچھلے مالی سال دے 38 ارب ڈالر دے مقابلے اچ ایں مالی سال دے پہلے 11 ماہ اچ ترسیلاتِ زر دا حجم 38 ارب ڈالر تئیں پڄ چکیے۔ توقع اے جو سال بھر دی ترسیلاتِ زر 41 ارب ڈالر توں ودھ ویسن جیڑھی جو ساݙی تاریخ دی بلند ترین سطح ہوسی۔

انھاں آکھیا جو ایف بی آر دی ٹیکس ٹو جی ڈی پی شرح مالی سال 2022-23 اچ 8.5 فیصد توں ودھ تے 10.3 فیصد تئیں پڄ چکی اے۔ یعنی صرف 3 سال اچ ملکی معیشت دے تناسب نال ٹیکساں دی شرح اچ قریباً 2 فیصد دا ودھارا تھئے۔ انھاں اقدامات دے نتائج ساݙے مالیاتی استحکام اچ وی نمایاں نظر آندن۔ انھاں آکھیا جو مالیاتی خسارہ جون 2023 اچ جی ڈی پی دا 7.8 فیصد ہئی جیڑھا موجودہ مالی سال دے اختتام تئیں 4 فیصد تئیں آوݨ دی امید اے۔ ݙو سال پہلے ساکوں پرائمری بیلنس اچ جی ڈی پی دے 0.7 فیصد دے برابر خسارہ درپیش ہئی۔ موجودہ مالی سال اچ اساں پرائمری بیلنس کوں 1.6 فیصد دے سرپلس تئیں گھن آئے ہیں۔ پرائمری بیلنس اچ جی ڈی پی دے حساب نال 2.3 فیصد دی بہتری آئی اے۔ انھاں آکھیا جو پچھلے مالی سال اچ افراطِ زر دی شرح پچھلے سال دی 23.4 فیصد توں گھٹ تھی تے 4.5 فیصد تئیں آ ڳئی ہئی۔ اڄوکے سال وی ایران امریکہ جنگ دے باوجود مہنگائی دی اوسط شرح تقریباً 7 فیصد رہݨ دی توقع اے جیڑھی جو موجودہ مالی سال دے تخمینے 7.5 فیصد توں گھٹ اے۔ اڄوکے مہیناں اچ افراطِ زر دی شرح ودھی اے جیندی بنیادی وجہ مشرقِ وسطیٰ دی کشمکش اے۔

انھاں آکھیا جو جنگ دے بادل چھٹدے ہی مہنگائی دی شرح وی گھٹ تھی ویسی۔ ساݙے معاشی اتے مالیاتی استحکام پاروں ساݙی معیشت اتے عالمی ترقیاتی اتے مالیاتی اداریاں دا اعتماد ودھے اتے ڄڳ دیاں وݙیاں ریٹنگ ایجنسیاں موڈیز، فچ اتے ایس اینڈ پی پاکستان دی ریٹنگ کوں اپ گریڈ کیتے جیںدے نال ساݙی کریڈٹ ریٹنگ مستحکم تھئی اے۔ وزیر خزانہ آکھیا جو پاکستان 2022 دے بعد پہلی واری بین الاقوامی بانڈ مارکیٹ اچ ولیے، چار سال اچ پاکستان پہلی واری 750 ملین ڈالر یورو بانڈ دا کامیابی نال اجرا کیتا۔ عالمی غیر یقینی صورتحال دے باوجود ساݙے بانڈز دی طلب مستحکم رہی۔ ایںدا تسلسل ساکوں پچھلے مہینے نظر آیا جݙاں پاکستان پاک چین سفارتی تعلقات دی 75 ویں سالگرہ دے موقع تے ملکی تاریخ دا پہلا پانڈا بانڈ جاری کیتا جیںدی مانگ ساݙی پیشکش توں 5 گنا زیادہ ہئی۔ اے 2.5 فیصد مارک اپ تے جاری کیتا ڳیا، اایویں ہی پاکستان دنیا دے ݙوجھے وݙے معاشی نظام دا حصہ بݨ ڳیا۔ انھاں آکھیا جو معاشی بہتری دے پاکستان اسٹاک ایکسچینج تے وی مثبت اثرات پئن۔ ایں بہتری دے پچھو پاکستان دے کارپوریٹ شعبے دی بہتر کارکردگی اے۔ کارپوریٹ شعبے جنوری، مارچ 2026 اچ پچھلے سال دے ایں عرصے دے مقابلے اچ 22 فیصد ودھ منافع حاصل کیتے ڄݙاں جو موجودہ مالی سال دے پہلے 9 ماہ اچ اے منافع 9 فیصد رہے۔ ایںدے نال نال پاکستان اسٹاک ایکسچینج اچ پچھلے ہک سال اچ 173000 نویں سرمایہ کاراں دا ریکارڈ اضافہ تھیا۔

انھاں آکھیا جو خوش آئند ڳالھ اے ہے جو انھاں نویں سرمایہ کاراں اچ ہک وݙی تعداد نوجواناں تے مشتمل اے، ایں سال اچ ہݨ تئیں 11 آئی پی اوز (IPOs) دا اجرا تھی چکیے جیڑھا جو پچھلے ݙو ڈاھاکیاں اچ ہک سال اچ سب توں ودھ تعداد اے۔ انھاں آکھیا جو ایس ای سی پی (SECP) اچ 39 ہزار نویاں کمپنیوں دا اندراج تھئے۔ دنیا دی ترکش پیٹرولیم، گلوبل رقمی ایڈ پورٹس، علی بابا گروپ، آرمکو سودھا وݙیاں کمپنیاں پاکستان اچ سرمایہ کاری کریندیاں پئن۔ انھاں آکھیا جو حکومت دے قائم کردہ ٹیکنالوجی زونز اچ 250 توں ودھ نویاں کمپنیاں اپݨا کاروبار شروع کیتے اتے 25 ہزار توں ودھ ٹیک پروفیشنلز کوں روزگار ملیے، جیڑھا نویں اتے موجودہ سرمایہ کاراں دا پاکستان اچ کاروباری ماحول تے ودھدے اعتماد دا ثبوت اے۔ نجکاری بارے اقدامات دا ݙسیندے انھاں آکھیا جو پچھلے سال ایں ایوان اچ، اپݨی بجٹ تقریر اچ میں قوم نال وعدہ کیتا ہئی جو اساں ݙاھاکیاں توں التوا دا شکار نجکاری دے ایجنڈے کوں عملی شکل ݙیسی، میں اڄ ایں ایوان کوں ݙسیندے خوشی محسوس کرینداں جو اے وعدہ صرف وعدہ نئیں ریہا ٻھل ہک حقیقت ٻݨ چکیے، اساں ‘فرسٹ ویمن بینک’ دی نجکاری توں آغاز کیتا اتے ول 23 دسمبر 2025 کوں پوری قوم ݙٹھا جو اسلام آباد اچ ہک شفاف اتے براہِ راست ٹیلی ویژن تے نشر تھیوݨ والی نیلامی نال ‘پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز’ (PIA) کوں مجموعی طور تے 185 ارب روپے نال نجی شعبے کوں ݙتا ڳئے۔ اے کامیاب اتے تاریخی نجکاری وزیر اعظم دے ایں ویژن دے مطابق اے جو نجی شعبہ ہی ملک دی پائیدار معاشی ترقی دا ضامن اتے علمبردار اے۔

انھاں آکھیا جو پی آئی اے دی کامیاب نجکاری دے بعد اساں ہک پنج سالہ منصوبے تے عمل کریندے پئے ہیں جیںدے تحت کئی حکومتی اداریاں کوں نجی شعبے کوں ݙتا ویسی، جیندے اچ جینکوز، ڈسکوز، بینک، انشورنس کمپنیاں اتے ہوائی اڈے شامل ہن۔ ایں سانڳے ترائے ڈسکوز دے پہلے بیچ دی نجکاری کیتے اظہارِ دلچسپی دے نوٹس جاری تھی چکین۔ انھاں ایف بی آر اچ اصلاحات دے حوالے نال ݙسایا جو اے معاشی استحکام دی بنیاد اے، ہک فعال، متحرک اتے شفاف ٹیکس انتظامیہ کہیں وی ریاست دی معاشی خود مختاری دی ضمانت ہوندی اے۔ ٹیکس دی وصولی دے بغیر کاروبارِ مملکت سرانجام نئی پا سڳدا اتے نہ ہی ترقیاتی کماں کیتے وسائل مہیا تھی سڳدن۔ ایں کیتے ایف بی آر اچ جامع اتے وسیع تر اصلاحات جاری و ساری ہین۔ انھاں ݙسایا جو ایف بی آر اچ اصلاحات دے ہݨ تئیں دے نتائج ݙاݙھے حوصلہ افزا رہین۔ مالی سال 2022-23 اچ ایف بی آر دی سالانہ ٹیکس وصولی 7200 ارب روپے ہئی جیڑھی جو اگلے ترائے سالاں اچ ݙو گنا تھی ڳئی اتے موجودہ مالی سال مکݨ تے 13000 ارب روپے تئیں پڄ ویسی، اے ودھارا ہک اینڄھی کارکردگی اے جیںدی مثال پاکستان دی حالیہ تاریخ اچ گھٹ ملدی اے۔ اے صرف محصولات اچ ودھارا نئیں پاکستان دے ٹیکس نظام اچ ہک سٹرکچرل تبدیلی اے۔انھاں آکھیا جو ایں تبدیلی دی قیادت خود وزیر اعظم محمد شہباز شریف کریندے پئن جیڑھے ہفتہ وار اجلاساں دی خود صدارت کریندن اتے پیش رفت دا جائزہ گھندن۔ ایں تبدیلی دے ٹھوس ثمرات سامݨے آندے پئن۔ سب توں پہلے پروڈکشن مانیٹرنگ دا نظام اے جئیں اچ مرکزی ڈیش بورڈز، وڈیو اینالٹکس تے ٹمپرنگ الرٹس توں مدد گھدی ویندی پئی اے۔ اے نظام 27 سیمنٹ فیکٹریاں تے 75 شوگر ملاں تے نافذ تھی ڳئے۔صرف انھاں ݙو شعبیاں توں سالانہ بنیاد تے تقریباً 61 ارب روپے اضافی ٹیکس متوقع اے۔ انھاں آکھیا جو ایں کار فیس لیس کسٹمز ایسسمنٹ دے ذریعے اساں امپوٹر تے کسٹم افسر وچال براہِ راست رابطے کوں ڳھٹ کیتے جئیں نال نہ صرف محصولات اچ اضافہ تھئے بلکہ ہراسانی تے رشوت دے امکانات وی گھٹ تھئن۔ انھاں آکھیا جو آوݨ آلے مہیناں اچ پروڈکشن مانیٹرنگ دے نظام کوں نویں شعبوں تئیں وسعت ݙتی ویسے جنھاں اچ ٹیکسٹائل، مشروبات، آئرن و سٹیل، گھی تے خوردنی تیل، ٹائرز، پیپر تے ٻئے بورڈز تے ٻئے شعبے شامل ہن، اے توسیع ملک دی منظم صنعت دے ہک وݙے حصے دا احاطہ کریسے۔ انھاں آکھیا جو انھاں تمام اصلاحات تے اقدامات دا حتمی مقصد ہک ایجھے ٹیکس نظام دا حصول اے جیڑھا منصفانہ ہووے جئیں اچ ایماندار ٹیکس دہندہ تے گھٹ بوجھ پئے، جیڑھا ڈیٹا دی مدد نال ٹیکس چوری دے واقعات دا ڈاکومنٹیشن دی بجائے آربٹیریری ایکشن دی صوابدید تے انسپکٹر سدباب کرے تے کمپلائنز دے ذریعے محصولات اچ اضافہ ممکن بݨاوے۔

انھاں آکھیا جو اساݙی اے کاوش محض زیادہ ٹیکس دے حصول دا ذریعہ نئی بلکہ ریاست تے شہری دے درمیان ایں بنیادی سماجی رشتے دی تجدید اے جئیں اچ شہری دا ریاست تے اعتماد بحال ہووے تے ریاست شہری دی محنت دا احترام کرے، ایہو اہ بنیاد اے جئیں تے پاکستان دی مستقبل دی پوری معیشت کھڑی اے۔ انھاں آکھیا جو پاکستان دی معاشی ترقی ایں وقت تئیں ادھوری اے جݙاں تئیں معیشت دی برکات ہر ایں گھرانے، ہر ایں کسان، ہر ایں چھوٹے کاروبار تے ہر ایں نوجوان تے خاتون تئیں نئی پڄ ویندی جنھاں کوں روایتی بینکاری نظام ہمیشہ نظر انداز کیتے۔ انھاں آکھیا جو اساں وزیر اعظم دی رہنمائی اچ نجی شعبے دے تعاون نال انھاں طبقات کوں قرضے فراہم کرݨ دا قدم چاتے۔ ایں حکمتِ عملی دے تحت پنج اہم سکیماں متعارف کرائیاں ڳئن، انھاں اچ سب توں پہلا منصوبہ ‘زرخیزی’ دے ناں توں شروع کیتا ڳئے جئیں دے ذریعے 7 لکھ 50 ہزار چھوٹے کساناں کوں بلا ضمانت مکمل طور تے ڈیجیٹل عمل دے ذریعے 300 ارب روپے دے قرضہ جات فراہم کیتے ویندے پئن، ایں سلسلے دی ݙوجھی سکیم وزیر اعظم دا ‘اپنا گھر پروگرام’ اے۔ ایں گھٹ لاگت وزیر اعظم ہاؤسنگ فنانس اسکیم دے ذریعے گھٹ تے متوسط آمدنی آلے طبقے کوں صرف 5 فیصد مارک markup تے مورٹگیج دی سہولت فراہم کیتی ویندی پئی اے۔ انھاں آکھیا جو اساݙی حکومت دا تریجھا اہم قدم اسکیم دا اجرا اے جئیں دے تحت ای۔ بائیکس تے ای۔ رکشیاں دی خریداری کیتے سبسڈی تے مبنی فنانسنگ فراہم کیتی ویندی پئی اے۔ ایں سلسلے دی چوتھی سکیم دے تحت ملک بھر اچ پراݨے، زیادہ بجلی خرچ کرݨ آلے پکھیاں دی ڄاہ ڳھٹ بجلی استعمال کرݨ آلے پکھے لاتے ویندے پئن جڈانجو اساݙی حکومت دا پنڄواں اقدام سوشل امپکٹ فنانسنگ اے جئیں دے تحت ݙو پروگرامز شروع کیتے ڳئن۔ انھاں اچوں پہلا ‘پاکستان سکلز امپکٹ بانڈ’ دا اجرا اے جئیں دے ذریعے نیوٹیک دے توسط نال نوجواناں کوں فنی تربیت فراہم کیتی ویسے۔ ایں سلسلے دا ݙوجھا قدم ‘ایگری سٹوریج فنانسنگ فیسلٹی’ دا اجرا اے۔ اے 7.1 ارب روپے دا منصوبہ اے جئیں دے تحت ملک بھر اچ سٹوریج سہولت قائم کیتیاں ویسن جتھاں کساناں کوں آپݨا اناج تے غلہ محفوظ کرݨ دا موقع ملسے اتے انھاں کوں ایں محفوظ شدہ اناج تے بینکاں توں قرض گھنݨ دی سہولت ہوسے۔

انھاں آکھیا جو اے پنجیں سکیماں وزیر اعظم دی خصوصی توجہ تے شروع کیتی ڳیاں ہن اتے انھاں دا مقصد ملک اچ مالی شمولیت دی کوششاں کوں تیز کرݨ دے علاوہ ہنر مند تے محروم طبقات کیتے ترقی دے رستے کھولݨ اے۔ انھاں آکھیا جو ڈیجیٹل پاکستان تے مالی شمولیت دے ایجنڈے تے نمایاں پیش رفت تھئی جئیں دے نتیجے اچ کیش لیس اچ تیزی آئی اتے ڈیجیٹل ٹرانزیکشن اچ اضافہ تھیا، بینکنگ یوزر اچ معیشت دے فروغ دی بنیاد مضبوط تھئی۔ پچھلے سال دے پنج لکھ دے مقابلے اچ 16 لکھ 70 ہزار تاجر ڈیجیٹل ادائیگیاں دے نظام نال جڑ ڳئن۔ ایں کار ڈیجیٹل بینکنگ دی سہولت توں استفادہ کرݨ آلے صارفین دی تعداد 95 ملین توں ودھ کراہیں 133 ملین تئیں پڄ ڳئی اے۔سالانہ ڈیجیٹل ٹرانزیکشن دی تعداد 6.9 ارب توں ودھ کراہیں 10.1 ارب تھی ڳئی اے۔ ملک اچ وصول تھیوݨ آلی ترسیلات دا 92 فیصد بینک اکائونٹس اچ موصول تھیا جڈانجو جی ٹو پی دا 75 فیصد ہݨ ایں ڈیجیٹل نظام دے تحت کیتا ویندا پئے۔ وزیر اعظم یوتھ پروگرام دے حوالے نال آگاہ کریندیں ہوئیں انھاں آکھیا جو نوجوان کہیں وی ملک دا سب توں قیمتی اثاثہ ہن، اساݙی قومی آبادی دا 67 فیصد 30 سال توں ڳھٹ عمر آبادی تے مشتمل اے۔ اساݙے نوجوان ہنر، عزم تے کڄھ کر ݙکھاوݨ دے جذبے نال معمر ہن۔ وزیر اعظم محمد شہباز شریف دا عزم اے جو ہر پاکستانی نوجوان کوں اؤ ہنر، او تربیت تے او مواقع ملݨے چاہیدن جیڑھے ایں کوں قومی معیشت دا فعال شراکت دار بݨاون جیڑھا جو وزیر اعظم یوتھ پروگرام دا عملی اظہار اے۔ انھاں آکھیا جو نوجواناں دا سب توں وݙا سرمایہ ہنر اے۔ نیوٹیک دے ذریعے وزیراعظم یوتھ سکلز ڈویلپمنٹ پروگرام دے تحت ہݨ تئیں تقریباً 5 لکھ 15 ہزار نوجواناں کوں جدید تے روایتی فنی تربیت فراہم کیتی اے۔ انھاں تربیت یافتہ نوجواناں اچوں 53 فیصد ملازمتاں حاصل کر چکین۔ ایں پروگرام اچ آئی ٹی تے مبنی تربیت دے ذریعے تریمتیں دی معاشی خود مختاری تے خصوصی توجہ ݙتی ڳئی اے تانجو گھر بیٹھے فری لانسنگ تے ڈیجیٹل معیشت اچ اساݙی ٻھیݨیں تے دھیریں وی برابر دی شریک ہوون۔ انھاں آکھیا جو جے ہنر ہک گاݙی اے، تاں سرمایہ ایں گاݙی دا ایندھن اے۔ پرائم منسٹر یوتھ بزنس تے ایگریکلچر لون سکیم اڄ پاکستان اچ چھوٹے تے درمیانے درجے دے کاروبار دی فنانسنگ دا سب توں وݙا ذریعہ بݨ ڳئے۔جنوری 2023 توں ہݨ تئیں، ایں اسکیم دے تحت 258 ارب روپے دی رقم تقسیم کیتی ڳئی جئیں توں 5 لکھ 34 ہزار توں ودھ نوجوان مستفید تھئے۔ انھاں آکھیا جو کھیڈاں دے میدان اچ وزیراعظم سپورٹس ٹیلنٹ ہنٹ پروگرام دے ذریعے 19 مختلف کھیڈاں اچ ملک گیر ٹیلنٹ ہنٹ جاری اے جئیں اچ پی ایس ایل دے ماڈل تے ہک خصوصی ہاکی لیگ دا قیام وی شامل اے۔ اگلا جہانگیر خان، اگلا ارشد ندیم، یا اگلا اولمپک چیمپئن شاید اڄ کتھائیں ایجھے شہر یا وستی اچ موجود اے جتھاں اڄاں تئیں اساݙی نظر نئی پڄی۔ اے پروگرام ایں کوں لبھ امسے ۔

انھاں آکھیا جو صرف فلاحی اخراجات نئی اے اساݙی حکومت دی سب توں منافع بخش سرمایہ کاری اے کیونجو اساݙی حکومت نوجواناں کوں ملک دے مستقبل دا معمار سمجھدی اے۔ انھاں آکھیا جو ہک جامع تجارتی پالیسی اساݙے معاشی اصلاحاتی ایجنڈے دا اہم جز اے۔ اساݙا بنیادی عزم واضح اے، پاکستان کوں درآمدات تے انحصار کرݨ آلی معیشت دی بجائے برآمدات دے بل بوتے تے اڳوں ودھݨ آلی معیشت بݨاوݨ اے۔ اساݙی معاشی بقا دا راستہ عالمی منڈی اچ مقابلہ کرݨ دی صلاحیت ودھاوݨ اچ اے۔ محمد اورنگزیب آکھیا جو برآمدات کوں فروغ ݙیوݨ کیتے حکومت کاروبار دی لاگت گھٹ کیتی۔ ایکسپورٹ آمدن تے عائد 0.25 فیصد ایکسپورٹ ڈویلپمنٹ سرچارج کوں مکمل طور تے ختم کر ݙتا۔ ایکسپورٹ فنانس سکیم دے تحت مارک اپ دی شرح 19 فیصد توں گھٹ کر تے 4.5 فیصد کر ݙتی ڳئی۔ ایکسپورٹ فیسلٹیشن سکیم دے تحت سہولت دی مدت 9 ماہ توں ودھاتے 18 ماہ کر ݙتی ڳئی تانجو برآمد کنندگان کوں کیش فلو دے مسائل دا سامݨا نہ کرݨا پووے۔ ایں دے علاوہ صنعتی بجلی دے نرخ گھٹ کیتے ڳئے۔ انھاں آکھیا جو قومی ٹیرف پالیسی 2025-30ء تے عملدرآمد دے پہلے ای سال اچ حکومت ٹیرف کوں معقول بݨاوݨ دا کام شروع کیتا اتے خام مال تے انٹرمیڈیٹ گڈز تے 7500 ٹیرف لائنیز تے ٹیرف اچ ڳھٹکی کیتی تانجو صنعتاں دی پیداواری لاگت ڳھٹ تھیوے۔ ٹیکسٹائل تے ملبوسات دی مشینری دی ڈیوٹی فری درآمد دی اجازت ݙتی ڳئی، جئیں دے نتیجے اچ مشینری دی درآمد اچ 21 فیصد اضافہ تھیا۔ مجموعی طور تے انھاں اقدامات دے ذریعے 120 ارب روپے توں ودھ دا فائدہ کاروباری طبقے کوں منتقل کیتا ڳیا۔ انرجی اصلاحات دے حوالے نال انھاں آکھیا جو توانائی کتھائیں وی معیشت دی شہ رگ اے۔ گزریل ہک سال اچ خطے اچ بحران دے باوجود پاکستان توانائی دے شعبے اچ کئی محاذاں تے اہم کامیابیاں حاصل کیتن۔ گزشتہ ݙو سالیں اچ حکومت توانائی دے شعبے اچ ایجھی ڈھانچہ جاتی اصلاحات شروع کیتن جیڑھیاں نہ صرف موجودہ بحران نال نبڑݨ کیتے بلکہ آوݨ آلے ممکنہ بحران کیتے وی پاکستان کوں تیار کریسن۔ انھاں آکھیا جو اساݙا مقصد توانائی دی خود کفالت، صارف کیتے ڳھٹ قیمتاں تے ہک ایجھا نظام اے جیڑھا ضمانتاں تے ڳھٹ توں ڳھٹ انحصار کرے، بجلی دا شعبہ آپݨی تاریخ دے سب توں گہرے اصلاحاتی دور توں گزردا پئے، گزریل ݙو سال اچ ایں شعبے مالی نظم و ضبط تے کارکردگی اچ بہتری دا مظاہرہ کیتا جئیں دے نتیجے اچ مالی سال 2025-26 اچ بجٹ اچ مختص سبسڈی دے مقابلے اچ 143 ارب روپے توں ودھ دی بچت حاصل کیتی ڳئی۔ انھاں آکھیا جو سب توں اہم ڳالھ اے جو اے ڳھٹکی مستحق صارفین تے بوجھ پا کراہیں نئی بلکہ اصلاحات دے ذریعے حاصل کیتی ڳئی۔ آئی پی پیز نال مذاکرات دے نتیجے اچ تقریباً 3.7 ٹریلین روپے دی بچت حاصل کرݨ دے اقدامات کیتے ڳئن۔ ایں سال جنوری اچ مسابقتی ٹریڈنگ باہمی کنٹریکٹ مارکیٹ دے باضابطہ آغاز دا اعلان کیتا ڳیا اتے ستمبر 2026 اچ ایں دے تحت پہلی نیلامی منعقد ہووݨ ویندی پئی اے جئیں اچ تقریباً اٹھ سو میگاواٹ بجلی دا کاروبار ہک مسابقتی مارکیٹ تے مبنی فریم ورک دے تحت تھیسی، اساں ایں پراݨے، مہانگے تے سرکاری ضمانتاں تے منحصر نظام توں نکل کراہیں ہک مسابقتی مارکیٹ آلے پاسے ویندے پئیوں ۔ اے پاکستان دی بجلی دی معیشت دی بنیادی تشکیلِ نو اے۔ انھاں آکھیا جو موجودہ مالی سال اچ ہک ملک گیر مشق دے ذریعے اساں تمام سبسڈائیز صارفین دی شناخت، رجسٹریشن تے تصدیق کریسے تانجو جنوری 2027 توں پاکستان اچ براہِ راست سبسڈی دے طریقہ کار دا آغاز کیتا ونڄ سڳے تانجو سبسڈی ضرورت مند تئیں پڄے، اے منصفانہ ماڈل اے جیڑھا اساں بی آئی ایس پی دے ذریعے اپنایا۔ انھاں آکھیا جو ایں اصلاحاتی ایجنڈے دا ہک ٻیا اہم ستون سرکلر ڈیبٹ تے قابو پاوݨ اے۔ موجودہ مالی سال اچ بجلی دے شعبے اچ کوئی اضافہ نئی تھیا جڈانجو سرکلر ڈیبٹ دے سٹاک اچ 1225 ارب روپے دے قرضے وی جاری ہن۔ این ٹی ڈی سی دی ادارہ جاتی اصلاحات تے پیش رفت تھئی اے۔ نال ای ترسیل، سسٹم آپریشن تے مارکیٹ آپریشن دی ذمہ داریاں کوں انڄ انڄ کیتا ویندا پئے۔

انھاں آکھیا جو پاکستان ہک جامع ریسرچ دے بعد قطر تے اٹلی دے نال آپݨے طویل مدتی سیل تے پرچیز معاہدے تے ولا ڳالھ مہاڑ کیتی تے سال 2026 کیتے 35 ایل این جی کارگوز دی کمی تے اتفاق کیتا۔ ایں ہک فیصلے پاروں اساکوں تقریباً 1.2 ارب امریکی ڈالر زرمبادلہ دی بچت تھیسے ۔ اے ایں کاوش دا نتیجہ اے جو گزشتہ 11 مہیناں اچ صارفین دے گیس دے بل اچ کوئی اضافہ نئی تھیا۔ انھاں آکھیا جو ایران امریکہ جنگ دے پیشِ نظر اساں مقامی گیس دی پیداوار ودھاوݨ تے وی توجہ مرکوز کیتی، مارچ 2026 دے بعد توں اساݙیاں تیل دی تلاش کرݨ آلی کمپنیاں قومی نظام اچ تقریباً 100 ملین مکعب کیوبک فٹ یومیہ اضافی گیس شامل کیتی جئیں بجلی دی پیداوار اچ قلت کوں نمایاں طور تے گھٹ کیتا۔ اساں کھاد دی پیداوار کوں ہک لمحے کیتے وی رکݨ نئی ݙتا۔ ملک دے 10 کھاد کارخانیاں کوں گیس دی مسلسل فراہمی یقینی بݨائی ڳئی۔ ایں کار ایل این جی تے کام کرݨ آلے پلانٹس کیتے وی گیس مختص کیتی ڳئی۔ انھاں آکھیا جو حکومت تیل تے گیس دی دریافت دے میدان اچ وی اہم کامیابیاں حاصل کیتن۔ پاکستان 20 سال بعد آف شور لائسنسنگ دے 24 بلاکس قومی تے بین الاقوامی کمپنیاں کوں الاٹ کیتے۔ اے پاکستان دی تاریخ دا سنگِ میل اے۔ برادر ملک ترکیہ دی قومی تیل کمپنی ‘ٹاپو’ پاکستانی کمپنیاں دے نال شراکت داری دے ذریعے اساݙے آف شور سیکٹر اچ قدم رکھیے۔ انھاں آکھیا جو مالی سال 2025-26 دے دوران ایں شعبے اچ سرمایہ کاری ہک ارب ڈالر توں تجاوز کرݨ دی توقع اے۔ ایں عرصے اچ 17 نویاں تیل تے گیس دی دریافتاں تھیاں، جنھاں توں مقامی پیداواری استعداد اچ 108 ملین مکعب کیوبک فٹ یومیہ گیس تے تقریباً 16 ہزار بیرل یومیہ تیل دا اضافہ تھیا جڈانجو پروڈکشن اچ اضافہ دے ذریعے مزید 229 ملین مکعب کیوبک فٹ یومیہ گیس تے 13 ہزار بیرل تیل قومی نظام اچ شامل تھیا۔

انھاں آکھیا جو معدنیات دے شعبے اچ ریکوڈک ساݙا فلیگ شپ منصوبہ اے، اساں ایں منصوبے دی بروقت تکمیل کیتے پرعزم ہسے ۔ انفارمیشن ٹیکنالوجی اینڈ ٹیلی کمیونیکیشن دے حوالے نال انھاں آکھیا جو پاکستان اچ انفارمیشن ٹیکنالوجی دا شعبہ تیزی نال ترقی کریندا پئے۔ اے شعبہ ملکی ترقی تے ایکسپورٹس ودھاوݨ اچ نہایت اہم کردار ادا کریندا پئے۔ گزشتہ ہک سال اچ ایں شعبے اچ کئی اہم کامیابیاں حاصل تھیاں، آئی ٹی دے شعبے دی برآمدات 20 فیصد توں ودھ دی سالانہ شرح نمو نال ودھدیاں پئن۔ ایں سال اے برآمدات 4.5 ارب ڈالر تئیں پجݨ دی توقع اے۔ ایں طرح اے شعبہ برآمدات اچ اضافے دے اعتبار نال سب توں تیزی نال ودھݨ آلے شعبیاں اچوں ہک اے۔ انھاں آکھیا جو ایں سال مارچ اچ جی سپکٹرم دی کامیابی نال نیلامی کیتی ڳئی جئیں کوں دنیا دی سب توں وݙیاں سپکٹرم نیلامیاں اچ شمار کیتا ویندا پئے۔ ایں دے ذریعے پنج شہراں اچ فائیو جی سروس شروع تھی ڳئی اے۔ حکومت رائٹ آف وے چارجز کوں ختم کیتا جئیں دے نتیجے اچ 2024ء دے 20 لکھ گھراں دے مقابلے اچ 50 لکھ گھراں اچ فائبر لائنز دستیاب ہن اتے ٹیلی کام ٹاورز دی فائبریشنز 14 فیصد توں ودھ کراہیں 18 فیصد تھی ڳئن۔

انھاں آکھیا جو حکومت پاکستان دی پہلی قومی اے آئی پالیسی دی منظوری ݙتی، گزشتہ ہک سال اچ ݙاہ لکھ دے قریب پاکستانی نوجواناں کوں آئی ٹی تے مصنوعی ذہانت دی مہارتاں اچ تربیت ݙتی ڳئی اے۔ انھاں آکھیا جو ‘ڈیجیٹل نیشن پاکستان ایکٹ’ دے تحت اساں ملک اچ ڈیجیٹل ٹرانسفارمیشن دی قانونی بنیاد رکھ ݙتی اے۔ ایں دے تحت نیشنل ڈیجیٹل آئی ڈی، نیشنل ڈیٹا ایکسچینج لیر تے اوپن ڈیٹا ایکوسٹم سویں منصوبے شروع تھی ڳئن، مرکزی حکومت، عدالتی نظام تے پارلیمنٹ وی ڈیجیٹل تبدیلی دے سفر تے گامزن ہن۔ اے صرف ٹیکنالوجی دا استعمال نئی بلکہ ریاست تے شہری وچال رشتے کوں شفاف تے فعال تر بݨاوݨ دی سعی اے۔ انھاں آکھیا جو اساݙا ملکی قرض جی ڈی پی دے 75 فیصد دے برابر ہئی جیڑھا پچھلے مالی سال اچ ڳھٹ تھی کراہیں 70.7 فیصد تے ایں سال ٻیا ڳھٹ تھی کراہیں تقریباً 68.5 فیصد دی سطح تئیں آ ڳئے۔ اے پیش رفت ہک منظم وسط مدتی ڈیبٹ مینجمنٹ سٹرٹیجی تے عملدرآمد دا نتیجہ اے۔ انھاں آکھیا جو گزریل ݙو سالاں اچ حکومت 4900 ارب روپے دا قرض قبل از وقت واپس کیتے یا سستے قرض نال تبدیل کریندے ہوئیں آپݨا بوجھ ڳھٹ کیتے۔ انھاں آکھیا جو اساں سرمایہ کاراں تے مصنوعات دی متنوع کوں خاص ترجیح ݙتی۔ خاص طور تے انشورنس سیکٹر کیتے طویل مدتی زیرو کوپن بانڈ دا اجرا کیتا اتے شریعہ اصولاں دے مطابق فنانسنگ دا حصہ ودھایا ڳئے۔انھاں آکھیا جو ایں تبدیلی دی قیادت خود وزیر اعظم محمد شہباز شریف کریندے پئن جیڑھے ہفتہ وار اجلاساں دی خود صدارت کریندن اتے پیش رفت دا جائزہ گھندن۔ ایں تبدیلی دے ٹھوس ثمرات سامݨے آندے پئن۔ سب توں پہلے پروڈکشن مانیٹرنگ دا نظام اے جئیں اچ مرکزی ڈیش بورڈز، وڈیو اینالٹکس تے ٹمپرنگ الرٹس توں مدد گھدی ویندی پئی اے۔ اے نظام 27 سیمنٹ فیکٹریاں تے 75 شوگر ملاں تے نافذ تھی ڳئے۔صرف انھاں ݙو شعبیاں توں سالانہ بنیاد تے تقریباً 61 ارب روپے اضافی ٹیکس متوقع اے۔ انھاں آکھیا جو ایں کار فیس لیس کسٹمز ایسسمنٹ دے ذریعے اساں امپوٹر تے کسٹم افسر وچال براہِ راست رابطے کوں ڳھٹ کیتے جئیں نال نہ صرف محصولات اچ اضافہ تھئے بلکہ ہراسانی تے رشوت دے امکانات وی گھٹ تھئن۔ انھاں آکھیا جو آوݨ آلے مہیناں اچ پروڈکشن مانیٹرنگ دے نظام کوں نویں شعبوں تئیں وسعت ݙتی ویسے جنھاں اچ ٹیکسٹائل، مشروبات، آئرن و سٹیل، گھی تے خوردنی تیل، ٹائرز، پیپر تے ٻئے بورڈز تے ٻئے شعبے شامل ہن، اے توسیع ملک دی منظم صنعت دے ہک وݙے حصے دا احاطہ کریسے۔

انھاں آکھیا جو انھاں تمام اصلاحات تے اقدامات دا حتمی مقصد ہک ایجھے ٹیکس نظام دا حصول اے جیڑھا منصفانہ ہووے جئیں اچ ایماندار ٹیکس دہندہ تے گھٹ بوجھ پئے، جیڑھا ڈیٹا دی مدد نال ٹیکس چوری دے واقعات دا ڈاکومنٹیشن دی بجائے آربٹیریری ایکشن دی صوابدید تے انسپکٹر سدباب کرے تے کمپلائنز دے ذریعے محصولات اچ اضافہ ممکن بݨاوے۔ انھاں آکھیا جو اساݙی اے کاوش محض زیادہ ٹیکس دے حصول دا ذریعہ نئی بلکہ ریاست تے شہری دے درمیان ایں بنیادی سماجی رشتے دی تجدید اے جئیں اچ شہری دا ریاست تے اعتماد بحال ہووے تے ریاست شہری دی محنت دا احترام کرے، ایہو اہ بنیاد اے جئیں تے پاکستان دی مستقبل دی پوری معیشت کھڑی اے۔ انھاں آکھیا جو پاکستان دی معاشی ترقی ایں وقت تئیں ادھوری اے جݙاں تئیں معیشت دی برکات ہر ایں گھرانے، ہر ایں کسان، ہر ایں چھوٹے کاروبار تے ہر ایں نوجوان تے خاتون تئیں نئی پڄ ویندی جنھاں کوں روایتی بینکاری نظام ہمیشہ نظر انداز کیتے۔ انھاں آکھیا جو اساں وزیر اعظم دی رہنمائی اچ نجی شعبے دے تعاون نال انھاں طبقات کوں قرضے فراہم کرݨ دا قدم چاتے۔ ایں حکمتِ عملی دے تحت پنج اہم سکیماں متعارف کرائیاں ڳئن، انھاں اچ سب توں پہلا منصوبہ ‘زرخیزی’ دے ناں توں شروع کیتا ڳئے جئیں دے ذریعے 7 لکھ 50 ہزار چھوٹے کساناں کوں بلا ضمانت مکمل طور تے ڈیجیٹل عمل دے ذریعے 300 ارب روپے دے قرضہ جات فراہم کیتے ویندے پئن، ایں سلسلے دی ݙوجھی سکیم وزیر اعظم دا ‘اپنا گھر پروگرام’ اے۔ ایں گھٹ لاگت وزیر اعظم ہاؤسنگ فنانس اسکیم دے ذریعے گھٹ تے متوسط آمدنی آلے طبقے کوں صرف 5 فیصد مارک markup تے مورٹگیج دی سہولت فراہم کیتی ویندی پئی اے۔ انھاں آکھیا جو اساݙی حکومت دا تریجھا اہم قدم اسکیم دا اجرا اے جئیں دے تحت ای۔ بائیکس تے ای۔ رکشیاں دی خریداری کیتے سبسڈی تے مبنی فنانسنگ فراہم کیتی ویندی پئی اے۔ ایں سلسلے دی چوتھی سکیم دے تحت ملک بھر اچ پراݨے، زیادہ بجلی خرچ کرݨ آلے پکھیاں دی ڄاہ ڳھٹ بجلی استعمال کرݨ آلے پکھے لاتے ویندے پئن جڈانجو اساݙی حکومت دا پنڄواں اقدام سوشل امپکٹ فنانسنگ اے جئیں دے تحت ݙو پروگرامز شروع کیتے ڳئن۔ انھاں اچوں پہلا ‘پاکستان سکلز امپکٹ بانڈ’ دا اجرا اے جئیں دے ذریعے نیوٹیک دے توسط نال نوجواناں کوں فنی تربیت فراہم کیتی ویسے۔ ایں سلسلے دا ݙوجھا قدم ‘ایگری سٹوریج فنانسنگ فیسلٹی’ دا اجرا اے۔ اے 7.1 ارب روپے دا منصوبہ اے جئیں دے تحت ملک بھر اچ سٹوریج سہولت قائم کیتیاں ویسن جتھاں کساناں کوں آپݨا اناج تے غلہ محفوظ کرݨ دا موقع ملسے اتے انھاں کوں ایں محفوظ شدہ اناج تے بینکاں توں قرض گھنݨ دی سہولت ہوسے۔

انھاں آکھیا جو اے پنجیں سکیماں وزیر اعظم دی خصوصی توجہ تے شروع کیتی ڳیاں ہن اتے انھاں دا مقصد ملک اچ مالی شمولیت دی کوششاں کوں تیز کرݨ دے علاوہ ہنر مند تے محروم طبقات کیتے ترقی دے رستے کھولݨ اے۔ انھاں آکھیا جو ڈیجیٹل پاکستان تے مالی شمولیت دے ایجنڈے تے نمایاں پیش رفت تھئی جئیں دے نتیجے اچ کیش لیس اچ تیزی آئی اتے ڈیجیٹل ٹرانزیکشن اچ اضافہ تھیا، بینکنگ یوزر اچ معیشت دے فروغ دی بنیاد مضبوط تھئی۔ پچھلے سال دے پنج لکھ دے مقابلے اچ 16 لکھ 70 ہزار تاجر ڈیجیٹل ادائیگیاں دے نظام نال جڑ ڳئن۔ ایں کار ڈیجیٹل بینکنگ دی سہولت توں استفادہ کرݨ آلے صارفین دی تعداد 95 ملین توں ودھ کراہیں 133 ملین تئیں پڄ ڳئی اے۔سالانہ ڈیجیٹل ٹرانزیکشن دی تعداد 6.9 ارب توں ودھ کراہیں 10.1 ارب تھی ڳئی اے۔ ملک اچ وصول تھیوݨ آلی ترسیلات دا 92 فیصد بینک اکائونٹس اچ موصول تھیا جڈانجو جی ٹو پی دا 75 فیصد ہݨ ایں ڈیجیٹل نظام دے تحت کیتا ویندا پئے۔ وزیر اعظم یوتھ پروگرام دے حوالے نال آگاہ کریندیں ہوئیں انھاں آکھیا جو نوجوان کہیں وی ملک دا سب توں قیمتی اثاثہ ہن، اساݙی قومی آبادی دا 67 فیصد 30 سال توں ڳھٹ عمر آبادی تے مشتمل اے۔ اساݙے نوجوان ہنر، عزم تے کڄھ کر ݙکھاوݨ دے جذبے نال معمر ہن۔ وزیر اعظم محمد شہباز شریف دا عزم اے جو ہر پاکستانی نوجوان کوں اؤ ہنر، او تربیت تے او مواقع ملݨے چاہیدن جیڑھے ایں کوں قومی معیشت دا فعال شراکت دار بݨاون جیڑھا جو وزیر اعظم یوتھ پروگرام دا عملی اظہار اے۔ انھاں آکھیا جو نوجواناں دا سب توں وݙا سرمایہ ہنر اے۔ نیوٹیک دے ذریعے وزیراعظم یوتھ سکلز ڈویلپمنٹ پروگرام دے تحت ہݨ تئیں تقریباً 5 لکھ 15 ہزار نوجواناں کوں جدید تے روایتی فنی تربیت فراہم کیتی اے۔ انھاں تربیت یافتہ نوجواناں اچوں 53 فیصد ملازمتاں حاصل کر چکین۔ ایں پروگرام اچ آئی ٹی تے مبنی تربیت دے ذریعے تریمتیں دی معاشی خود مختاری تے خصوصی توجہ ݙتی ڳئی اے تانجو گھر بیٹھے فری لانسنگ تے ڈیجیٹل معیشت اچ اساݙی ٻھیݨیں تے دھیریں وی برابر دی شریک ہوون۔ انھاں آکھیا جو جے ہنر ہک گاݙی اے، تاں سرمایہ ایں گاݙی دا ایندھن اے۔ پرائم منسٹر یوتھ بزنس تے ایگریکلچر لون سکیم اڄ پاکستان اچ چھوٹے تے درمیانے درجے دے کاروبار دی فنانسنگ دا سب توں وݙا ذریعہ بݨ ڳئے۔جنوری 2023 توں ہݨ تئیں، ایں اسکیم دے تحت 258 ارب روپے دی رقم تقسیم کیتی ڳئی جئیں توں 5 لکھ 34 ہزار توں ودھ نوجوان مستفید تھئے۔ انھاں آکھیا جو کھیڈاں دے میدان اچ وزیراعظم سپورٹس ٹیلنٹ ہنٹ پروگرام دے ذریعے 19 مختلف کھیڈاں اچ ملک گیر ٹیلنٹ ہنٹ جاری اے جئیں اچ پی ایس ایل دے ماڈل تے ہک خصوصی ہاکی لیگ دا قیام وی شامل اے۔ اگلا جہانگیر خان، اگلا ارشد ندیم، یا اگلا اولمپک چیمپئن شاید اڄ کتھائیں ایجھے شہر یا وستی اچ موجود اے جتھاں اڄاں تئیں اساݙی نظر نئی پڄی۔ اے پروگرام ایں کوں لبھ امسے ۔ انھاں آکھیا جو صرف فلاحی اخراجات نئی اے اساݙی حکومت دی سب توں منافع بخش سرمایہ کاری اے کیونجو اساݙی حکومت نوجواناں کوں ملک دے مستقبل دا معمار سمجھدی اے۔ انھاں آکھیا جو ہک جامع تجارتی پالیسی اساݙے معاشی اصلاحاتی ایجنڈے دا اہم جز اے۔ اساݙا بنیادی عزم واضح اے، پاکستان کوں درآمدات تے انحصار کرݨ آلی معیشت دی بجائے برآمدات دے بل بوتے تے اڳوں ودھݨ آلی معیشت بݨاوݨ اے۔ اساݙی معاشی بقا دا راستہ عالمی منڈی اچ مقابلہ کرݨ دی صلاحیت ودھاوݨ اچ اے۔ محمد اورنگزیب آکھیا جو برآمدات کوں فروغ ݙیوݨ کیتے حکومت کاروبار دی لاگت گھٹ کیتی۔ ایکسپورٹ آمدن تے عائد 0.25 فیصد ایکسپورٹ ڈویلپمنٹ سرچارج کوں مکمل طور تے ختم کر ݙتا۔ ایکسپورٹ فنانس سکیم دے تحت مارک اپ دی شرح 19 فیصد توں گھٹ کر تے 4.5 فیصد کر ݙتی ڳئی۔

ایکسپورٹ فیسلٹیشن سکیم دے تحت سہولت دی مدت 9 ماہ توں ودھاتے 18 ماہ کر ݙتی ڳئی تانجو برآمد کنندگان کوں کیش فلو دے مسائل دا سامݨا نہ کرݨا پووے۔ ایں دے علاوہ صنعتی بجلی دے نرخ گھٹ کیتے ڳئے۔ انھاں آکھیا جو قومی ٹیرف پالیسی 2025-30ء تے عملدرآمد دے پہلے ای سال اچ حکومت ٹیرف کوں معقول بݨاوݨ دا کام شروع کیتا اتے خام مال تے انٹرمیڈیٹ گڈز تے 7500 ٹیرف لائنیز تے ٹیرف اچ ڳھٹکی کیتی تانجو صنعتاں دی پیداواری لاگت ڳھٹ تھیوے۔ ٹیکسٹائل تے ملبوسات دی مشینری دی ڈیوٹی فری درآمد دی اجازت ݙتی ڳئی، جئیں دے نتیجے اچ مشینری دی درآمد اچ 21 فیصد اضافہ تھیا۔ مجموعی طور تے انھاں اقدامات دے ذریعے 120 ارب روپے توں ودھ دا فائدہ کاروباری طبقے کوں منتقل کیتا ڳیا۔ انرجی اصلاحات دے حوالے نال انھاں آکھیا جو توانائی کتھائیں وی معیشت دی شہ رگ اے۔ گزریل ہک سال اچ خطے اچ بحران دے باوجود پاکستان توانائی دے شعبے اچ کئی محاذاں تے اہم کامیابیاں حاصل کیتن۔ گزشتہ ݙو سالیں اچ حکومت توانائی دے شعبے اچ ایجھی ڈھانچہ جاتی اصلاحات شروع کیتن جیڑھیاں نہ صرف موجودہ بحران نال نبڑݨ کیتے بلکہ آوݨ آلے ممکنہ بحران کیتے وی پاکستان کوں تیار کریسن۔ انھاں آکھیا جو اساݙا مقصد توانائی دی خود کفالت، صارف کیتے ڳھٹ قیمتاں تے ہک ایجھا نظام اے جیڑھا ضمانتاں تے ڳھٹ توں ڳھٹ انحصار کرے، بجلی دا شعبہ آپݨی تاریخ دے سب توں گہرے اصلاحاتی دور توں گزردا پئے، گزریل ݙو سال اچ ایں شعبے مالی نظم و ضبط تے کارکردگی اچ بہتری دا مظاہرہ کیتا جئیں دے نتیجے اچ مالی سال 2025-26 اچ بجٹ اچ مختص سبسڈی دے مقابلے اچ 143 ارب روپے توں ودھ دی بچت حاصل کیتی ڳئی۔ انھاں آکھیا جو سب توں اہم ڳالھ اے جو اے ڳھٹکی مستحق صارفین تے بوجھ پا کراہیں نئی بلکہ اصلاحات دے ذریعے حاصل کیتی ڳئی۔ آئی پی پیز نال مذاکرات دے نتیجے اچ تقریباً 3.7 ٹریلین روپے دی بچت حاصل کرݨ دے اقدامات کیتے ڳئن۔ ایں سال جنوری اچ مسابقتی ٹریڈنگ باہمی کنٹریکٹ مارکیٹ دے باضابطہ آغاز دا اعلان کیتا ڳیا اتے ستمبر 2026 اچ ایں دے تحت پہلی نیلامی منعقد ہووݨ ویندی پئی اے جئیں اچ تقریباً اٹھ سو میگاواٹ بجلی دا کاروبار ہک مسابقتی مارکیٹ تے مبنی فریم ورک دے تحت تھیسی، اساں ایں پراݨے، مہانگے تے سرکاری ضمانتاں تے منحصر نظام توں نکل کراہیں ہک مسابقتی مارکیٹ آلے پاسے ویندے پئیوں ۔ اے پاکستان دی بجلی دی معیشت دی بنیادی تشکیلِ نو اے۔ انھاں آکھیا جو موجودہ مالی سال اچ ہک ملک گیر مشق دے ذریعے اساں تمام سبسڈائیز صارفین دی شناخت، رجسٹریشن تے تصدیق کریسے تانجو جنوری 2027 توں پاکستان اچ براہِ راست سبسڈی دے طریقہ کار دا آغاز کیتا ونڄ سڳے تانجو سبسڈی ضرورت مند تئیں پڄے، اے منصفانہ ماڈل اے جیڑھا اساں بی آئی ایس پی دے ذریعے اپنایا۔ انھاں آکھیا جو ایں اصلاحاتی ایجنڈے دا ہک ٻیا اہم ستون سرکلر ڈیبٹ تے قابو پاوݨ اے۔ موجودہ مالی سال اچ بجلی دے شعبے اچ کوئی اضافہ نئی تھیا جڈانجو سرکلر ڈیبٹ دے سٹاک اچ 1225 ارب روپے دے قرضے وی جاری ہن۔ این ٹی ڈی سی دی ادارہ جاتی اصلاحات تے پیش رفت تھئی اے۔ نال ای ترسیل، سسٹم آپریشن تے مارکیٹ آپریشن دی ذمہ داریاں کوں انڄ انڄ کیتا ویندا پئے۔

انھاں آکھیا جو پاکستان ہک جامع ریسرچ دے بعد قطر تے اٹلی دے نال آپݨے طویل مدتی سیل تے پرچیز معاہدے تے ولا ڳالھ مہاڑ کیتی تے سال 2026 کیتے 35 ایل این جی کارگوز دی کمی تے اتفاق کیتا۔ ایں ہک فیصلے پاروں اساکوں تقریباً 1.2 ارب امریکی ڈالر زرمبادلہ دی بچت تھیسے ۔ اے ایں کاوش دا نتیجہ اے جو گزشتہ 11 مہیناں اچ صارفین دے گیس دے بل اچ کوئی اضافہ نئی تھیا۔ انھاں آکھیا جو ایران امریکہ جنگ دے پیشِ نظر اساں مقامی گیس دی پیداوار ودھاوݨ تے وی توجہ مرکوز کیتی، مارچ 2026 دے بعد توں اساݙیاں تیل دی تلاش کرݨ آلی کمپنیاں قومی نظام اچ تقریباً 100 ملین مکعب کیوبک فٹ یومیہ اضافی گیس شامل کیتی جئیں بجلی دی پیداوار اچ قلت کوں نمایاں طور تے گھٹ کیتا۔ اساں کھاد دی پیداوار کوں ہک لمحے کیتے وی رکݨ نئی ݙتا۔ ملک دے 10 کھاد کارخانیاں کوں گیس دی مسلسل فراہمی یقینی بݨائی ڳئی۔ ایں کار ایل این جی تے کام کرݨ آلے پلانٹس کیتے وی گیس مختص کیتی ڳئی۔ انھاں آکھیا جو حکومت تیل تے گیس دی دریافت دے میدان اچ وی اہم کامیابیاں حاصل کیتن۔ پاکستان 20 سال بعد آف شور لائسنسنگ دے 24 بلاکس قومی تے بین الاقوامی کمپنیاں کوں الاٹ کیتے۔ اے پاکستان دی تاریخ دا سنگِ میل اے۔ برادر ملک ترکیہ دی قومی تیل کمپنی ‘ٹاپو’ پاکستانی کمپنیاں دے نال شراکت داری دے ذریعے اساݙے آف شور سیکٹر اچ قدم رکھیے۔ انھاں آکھیا جو مالی سال 2025-26 دے دوران ایں شعبے اچ سرمایہ کاری ہک ارب ڈالر توں تجاوز کرݨ دی توقع اے۔ ایں عرصے اچ 17 نویاں تیل تے گیس دی دریافتاں تھیاں، جنھاں توں مقامی پیداواری استعداد اچ 108 ملین مکعب کیوبک فٹ یومیہ گیس تے تقریباً 16 ہزار بیرل یومیہ تیل دا اضافہ تھیا جڈانجو پروڈکشن اچ اضافہ دے ذریعے مزید 229 ملین مکعب کیوبک فٹ یومیہ گیس تے 13 ہزار بیرل تیل قومی نظام اچ شامل تھیا۔ انھاں آکھیا جو معدنیات دے شعبے اچ ریکوڈک ساݙا فلیگ شپ منصوبہ اے، اساں ایں منصوبے دی بروقت تکمیل کیتے پرعزم ہسے ۔ انفارمیشن ٹیکنالوجی اینڈ ٹیلی کمیونیکیشن دے حوالے نال انھاں آکھیا جو پاکستان اچ انفارمیشن ٹیکنالوجی دا شعبہ تیزی نال ترقی کریندا پئے۔ اے شعبہ ملکی ترقی تے ایکسپورٹس ودھاوݨ اچ نہایت اہم کردار ادا کریندا پئے۔ گزشتہ ہک سال اچ ایں شعبے اچ کئی اہم کامیابیاں حاصل تھیاں، آئی ٹی دے شعبے دی برآمدات 20 فیصد توں ودھ دی سالانہ شرح نمو نال ودھدیاں پئن۔ ایں سال اے برآمدات 4.5 ارب ڈالر تئیں پجݨ دی توقع اے۔ ایں طرح اے شعبہ برآمدات اچ اضافے دے اعتبار نال سب توں تیزی نال ودھݨ آلے شعبیاں اچوں ہک اے۔ انھاں آکھیا جو ایں سال مارچ اچ جی سپکٹرم دی کامیابی نال نیلامی کیتی ڳئی جئیں کوں دنیا دی سب توں وݙیاں سپکٹرم نیلامیاں اچ شمار کیتا ویندا پئے۔ ایں دے ذریعے پنج شہراں اچ فائیو جی سروس شروع تھی ڳئی اے۔ حکومت رائٹ آف وے چارجز کوں ختم کیتا جئیں دے نتیجے اچ 2024ء دے 20 لکھ گھراں دے مقابلے اچ 50 لکھ گھراں اچ فائبر لائنز دستیاب ہن اتے ٹیلی کام ٹاورز دی فائبریشنز 14 فیصد توں ودھ کراہیں 18 فیصد تھی ڳئن۔ انھاں آکھیا جو حکومت پاکستان دی پہلی قومی اے آئی پالیسی دی منظوری ݙتی، گزشتہ ہک سال اچ ݙاہ لکھ دے قریب پاکستانی نوجواناں کوں آئی ٹی تے مصنوعی ذہانت دی مہارتاں اچ تربیت ݙتی ڳئی اے۔

انھاں آکھیا جو ‘ڈیجیٹل نیشن پاکستان ایکٹ’ دے تحت اساں ملک اچ ڈیجیٹل ٹرانسفارمیشن دی قانونی بنیاد رکھ ݙتی اے۔ ایں دے تحت نیشنل ڈیجیٹل آئی ڈی، نیشنل ڈیٹا ایکسچینج لیر تے اوپن ڈیٹا ایکوسٹم سویں منصوبے شروع تھی ڳئن، مرکزی حکومت، عدالتی نظام تے پارلیمنٹ وی ڈیجیٹل تبدیلی دے سفر تے گامزن ہن۔ اے صرف ٹیکنالوجی دا استعمال نئی بلکہ ریاست تے شہری وچال رشتے کوں شفاف تے فعال تر بݨاوݨ دی سعی اے۔ انھاں آکھیا جو اساݙا ملکی قرض جی ڈی پی دے 75 فیصد دے برابر ہئی جیڑھا پچھلے مالی سال اچ ڳھٹ تھی کراہیں 70.7 فیصد تے ایں سال ٻیا ڳھٹ تھی کراہیں تقریباً 68.5 فیصد دی سطح تئیں آ ڳئے۔ اے پیش رفت ہک منظم وسط مدتی ڈیبٹ مینجمنٹ سٹرٹیجی تے عملدرآمد دا نتیجہ اے۔ انھاں آکھیا جو گزریل ݙو سالاں اچ حکومت 4900 ارب روپے دا قرض قبل از وقت واپس کیتے یا سستے قرض نال تبدیل کریندے ہوئیں آپݨا بوجھ ڳھٹ کیتے۔ انھاں آکھیا جو اساں سرمایہ کاراں تے مصنوعات دی متنوع کوں خاص ترجیح ݙتی۔ خاص طور تے انشورنس سیکٹر کیتے طویل مدتی زیرو کوپن بانڈ دا اجرا کیتا اتے شریعہ اصولاں دے مطابق فنانسنگ دا حصہ ودھایا ڳئے۔انھاں آکھیا جو ساݙے مقامی قرض دا حجم 2.8 سال ہئی جیڑھا ہݨ مئی 2026 اچ ودھ کراہیں 3.8 سال تھی ڳئے۔ انھاں آکھیا جو ایس آئی ایف سی (SIFC) پاکستان اچ سرمایہ کاری دے ودھارے دا ہک اہم جزو بݨ چکیے۔ گزریل ہک سال اچ ایس آئی ایف سی 12 مختلف شعبیں اچ مقامی تے بین الاقوامی سرمایہ کاری منصوبیں کوں سہولت ݙتی اے۔ انھاں اقدامات دے ٹھوس نتیجے واضح ہن، ساریں توں پہلے پاکستان اسٹیل ملز دی 6 ہزار 860 ایکڑ زمین کوں ہک خصوصی اقتصادی زون دے طور تے فعال کیتے۔ اے منصوبہ ملک اچ معاشی سرگرمی اچ ودھارا کریسے۔تھر کول ریلوے منصوبہ وی ایس آئی ایف سی دی افادیت دا منہ ٻولیندا ثبوت اے۔ پاکستان ریلویز تے حکومتِ سندھ دی مشترکہ مالی معاونت نال شروع کیتے ڳئے ایں منصوبے نال مقامی توانائی دے ذخائر کوں قومی نقل و حمل دے نیٹ ورک نال جوڑݨ اچ مدد ملسے۔ ایں اقدام نال سپلائی چین دی لاڳت گھٹ تھیسے تے کئی شعبیں کوں فیدہ پڄسے ۔ انھاں آکھیا جو برآمدات اچ ودھارا ساݙے زرمبادلہ دے ذخیرے کوں مستحکم کریسے، روزگار پیدا کریسے تے خوشحالی دا ذریعہ بݨسے ۔ زراعت ساݙی معیشت دی ریڑھ دی ہݙی اے، اساں زراعت دے ودھارے تے کساناں کوں سوکھے قرضہ جات ݙیوݨ کیتے کئی اقدامات کیتن۔ ایں کار انفارمیشن ٹیکنالوجی دے شعبے دی مزید ترقی ساݙیاں ترجیحات اچ شامل اے۔انھاں واضح کیتا جو ملک اچ روزگار ݙیوݨ ساݙی اہم ترجیح اے۔ ایں حوالے نال اڳوں ودھݨ دا واحد رستہ ایجھے کاروباری ماحول ݙیوݨ اے جیں اچ نجی شعبہ پھلے پھولے، ملک اچ کاروبار کوں ودھارا ملے تے روزگار دے موقع پیدا تھیون۔ اساکوں قوی امید اے جو پرائیویٹ سیکٹر خصوصاً صنعتی شعبے دے ودھارے نال ملک اچ روزگار دی ݙیوݨ بہتر تھیسے۔ انھاں آکھیا جو ایں بجٹ دی ہک ٻئی اہم ترجیح اڳلے سال ٹیکساں دے ٻوجھ اچ  ودھارے دی بجائے نفاذ تے ٹیکس کمپلائنز دے ذریعے آمدݨ ودھاوݨ اے۔ ایں حوالے نال نہ صرف اساں جدید نظام دے استعمال اچ توسیع گھندے پیوں بلکہ ایف بی آر دی تنظیمِ نو وی جاری اے۔ خطے دی غیر یقینی صورتحال تے ملکی دفاع کوں ناقابلِ تسخیر بݨاوݨ کیتے دفاعی شعبے دے بجٹ اچ خاطر خواہ ودھارا کیتا ڳئے۔انھاں آکھیا جو بجٹ 2026-27 دی ہک اہم ترجیح نوجواناں کوں ہنر مند بݨاوݨ تے ضروری وسائل ݙیوݨ کوں یقینی بݨاوݨ اے تاں جو او آپݨے کیتے روزگار پیدا کر سڳن تے ملکی ترقی اچ حصہ پا سڳن۔ ملک دے گھٹ آمدݨ آلے طبقے کیتے بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام دی وساطت نال وسائل دی ݙیوݨ اچ ودھارا کیتا ویندا پئے۔ ایں طرح دانش اسکول نیٹ ورک کوں وی توسیع ݙتی ویندی پئی اے تاں جو کوئی ذہین ٻال وسائل دی کمی پاروں تعلیم حاصل کرݨ توں محروم نہ رہ ونڄے۔

بجٹ اچ خیبر پختونخوا دے نویں ضم شدہ اضلاع، گلگت بلتستان تے آزاد جموں کشمیر کیتے وی خاطر خواہ رقم مختص کیتی ڳئی اے تاں جو اتھاں وی عوامی سہولتاں ݙیوݨ بہتر کیتا ونڄ سڳے۔انھاں آکھیا جو سرکاری شعبہ دے ترقیاتی پروگرام دے تحت ہک ہزار ارب روپے مختص کیتے ڳئن، جملہ صوبائی ترقیاتی پروگراماں کیتے 2 ہزار 224 تے ریاستی ملکیتی اداریں دی طرفوں سرمایہ کاری کیتے 451 ارب روپے شامل ہن، اے تقسیم اٹھارہویں آئینی ترمیم دے بعد دے فرائض دی نویں تقسیم دی عکاس اے جیں دے تحت سماجی شعبے دی ذمہ واری وݙی حد تئیں صوبیں کوں منتقل تھی چکی اے۔ وفاقی ترقیاتی پروگرام دا 60 فیصد توں ودھ حصہ کلیدی شعبیں، ٹرانسپورٹ، مواصلات، آبی وسائل تے توانائی تے مرکوز اے جڈانجو باقی حصہ آئی ٹی، سائنس و ٹیکنالوجی، زراعت، صحت و تعلیم سودھے ٻئے اہم شعبیں اچ تقسیم کیتا ڳئے۔ اے سارے منصوبے ‘اڑان پاکستان’ تے ‘فائیوایز’ تے مبنی قومی اقتصادی ٹرانسفارمیشن پلان دے تحت ہم آہنگ ہن۔انھاں ݙسایا جو نقل و حمل تے مواصلات کیتے 365 ارب روپے، توانائی تے بجلی کیتے 116 ارب روپے مختص کیتے ڳئن، 43 آبی منصوبیں کیتے 103 ارب روپے مختص کیتے ڳئن، پائیدار اربن ترقی تے ہاؤسنگ دے شعبے کیتے 54 ارب روپے مختص کیتے ڳئن، صحت کیتے 25 ارب، اعلیٰ تعلیم و سائنس و ٹیکنالوجی کیتے 46 ارب روپے، بنیادی تعلیم تے ہنر کیتے 22 ارب روپے، گورننس تے ادارہ جاتی اصلاحات کیتے 13 ارب روپے مختص کیتے ڳئن۔ انھاں آکھیا جو ایں دے علاوہ آرٹیفیشل انٹیلی جنس تے مشین لرننگ تے مبنی کمپلائنز رسک مینجمنٹ دا نظام 840 توں ودھ ہائی رسک کیسز دی نشاندہی کر چکیے جنھاں دا متوقع ٹیکس امپکٹ تقریباً 34 ارب روپے ہے۔انھاں آکھیا جو جائیداد دی منتقلی تے عائد ود ہولڈنگ ٹیکس کوں معقول بݨیندے ہوئیں فائلرز کیتے خریداری تے ٹیکس 2.5 فیصد توں 1.25 تے فروخت تے 5.5 فیصد توں گھٹ کرتے 2.75 فیصد کرݨ دی تجویز اے۔ ایں توں تعمیراتی شعبہ دی سرگرمیاں زور پکڑیسن تے ایں شعبہ اچ نشونما تھیسی۔

انھاں آکھیا جو حکومت آمدݨ دی 4 سلیبز دے تنخواہ دار لوکاں کوں ریلیف ݙیوݨ دا فیصلہ کیتے۔ ایں سلسلے اچ جیڑھے تنخواہ دار 22 توں 32 لکھ روپے دے درمیان سالانہ تنخواہ گھندن انھاں تے ٹیکس دی شرح 23 فیصد توں گھٹ کرتے 20 فیصد، 32 لکھ توں 41 لکھ روپے تئیں دے درمیان آمدݨ آلے تنخواہ داراں کیتے ٹیکس دی شرح 30 فیصد توں گھٹ کرتے 25 فیصد، 41 توں 56 لکھ روپے تئیں دی آمدݨ تے انکم ٹیکس دی شرح 35 فیصد توں گھٹ کرتے 29 فیصد تے 56 لکھ توں 70 لکھ روپے تئیں تنخواہ تے ٹیکس دی شرح 35 فیصد توں گھٹ کرتے 32 فیصد کرݨ دی تجویز اے۔تنخواہ تے عائد ٹیکس دی شرح اچ کمی دے علاوہ ہک ٻیا اہم ریلیف قدم چیندے تنخواہ دار طبقے تے عائد سرچارج کوں وی ختم کرݨ دا فیصلہ کیتا ڳئے۔ اے ہک پراݨا مطالبہ ہئی تے حکومت کوں وی ایں دا احساس ہئی، گزریل بجٹ اچ ایں سرچارج دی شرح کوں 10 فیصد توں 9 فیصد کیتا ڳیا ہئی تے ہݨ ایں کوں مکمل ختم کرݨ دی تجویز اے۔ انھاں آکھیا جو برآمدی شعبہ ساݙی معیشت دی نمو دی ضمانت بݨݨ آلے زرمبادلہ دے حصول دا ہک وݙا ذریعہ اے ایں ویلھے برآمدات تے ایڈوانس انکم ٹیکس دی مد اچ مجموعی طور تے 2 فیصد ٹیکس عائد اے جیں کوں گھٹ کرتے 1.25 فیصد کرݨ دی تجویز اے۔ ایں دے علاوہ کریڈٹ، ڈیبٹ کارڈ دی بین الاقوامی ٹرانزیکشنز تے عائد ود ہولڈنگ ٹیکس گھٹ کر تے 0.5 فیصد کیتا ویندا پئے۔انھاں آکھیا جو غیر ملکی اثاثے رکھݨ تے کیپٹل ویلیو ٹیکس ختم کرݨ دی تجویز اے، ایں ٹیکس کوں ختم کرݨ نال پاکستانیاں کوں اپݨی غیر ملکی مالیاتی حیثیت ریکارڈ تے گھن آوݨ دی حوصلہ افزائی تھیسے جیں نال کمپلائنز ڈاکومنٹیشن تے اضافی ریونیو دا حصول ممکن تھیسی۔

انھاں آکھیا جو چھوٹے دکانداراں کیتے فکس ٹیکس متعارف کرایا ویندا پئے، اساں کئی ݙہاکیں توں پاکستان دے ریٹیلرز کوں دستاویزی معیشت دا حصہ بݨاوݨ دی کوشش کریندے آندے پئے ہاسے ۔ چھوٹے دکاندار اپݨے اردگرد دے لوکاں کوں ملازمت ݙیندن، اے چھوٹے دکاندار کراچی توں چترال تئیں تجارتی سرگرمیاں دا اہم حصہ ہن تے انھاں دی اکثریت حالی تئیں ٹیکس توں ٻاہر اے، انھاں دے نمائندیں دے نال مشاورت دے بعد 20 کروڑ روپے تئیں یا ایں توں گھٹ دی سالانہ آمدݨ تے انھاں کوں 25 ہزار روپے سالانہ جمع کراوݨا ہوسی، ایں نظام دے تحت او اپݨی سالانہ سیلز دا ہک فیصد ٹیکس ادا کریسن۔محمد اورنگزیب آکھیا جو سیلز ٹیکس ایکٹ اچ تھرڈ شیڈول دے دائرہ کار کوں وسعت ݙتی ویندی پئی اے تے ایں اچ فاسٹ موونگ کنزیومر گڈز دی کیٹگری کوں شامل کیتا ویندا پئے۔ انھاں آکھیا جو ایف بی آر دے نویں ٹیکس آپریٹنگ ماڈل دے تحت نیشنل فیس لیس مراکز بݨاوݨ ویندی پیوں جیڑھے صوابدیدی تے غیر صوابدیدی افعال کوں ہک ٻئے توں انڄ کر ݙیسن۔ اے مراکز صوابدیدی اختیارات جیویں جو آڈٹ اسسمنٹ تے کوالٹی کنٹرول ہوسن، ٹیکس دہندہ تے ٹیکس افسر وچال کہیں قسم دا رابطہ نہ تھیسے، خودکار طریقہ کار دے تحت کہیں افسر کوں کیسز تفویض کیتے ویسن۔ ہک انڄ آڈٹ یونٹ ایں دا معائنہ کریسے۔ انھاں آکھیا جو ہک خود کار میکنزم متعارف کریندے پیوں جیں اچ ٹیکس پیئر دے اندراج شدہ ڈیٹا تے ایف بی آر دے پاس مختلف ذرائع توں موجود ڈیٹا اچ سقم دی نشاندہی کیتی ویسے، ایں اقدام نال روایتی آڈٹ دے طریقہ کار اچ تھیوݨ آلے اخراجات، تاخیر تے پریشانی کوں ختم کر ݙتا ویسے۔انھاں آکھیا جو فیڈرل ایکسائز ڈیوٹی اچ پہلا قدم جعلسازی دے خلاف چاتا ویندا پئے، پیٹرولیم بیسڈ سالونٹس جنھاں اچ سفید سپرٹ پیٹرولیم نفتھا تے منزل تارپین آئل شامل ہن، انھاں تے 80 روپے فی لیٹر فیڈرل ایکسائز ڈیوٹی لاتی ویندی پئی اے، اے چیزاں پیٹرولیم ڈویلپمنٹ لیوی دے دائرے توں ٻاہر آندن لیکن انھاں کوں تیل اچ ملاوٹ کیتے استعمال کیتا ویندے، ایں ملاوٹ دی وجہ توں ہر سال لکھاں صارفین دیاں گاݙیاں تے مشینری خراب تھیندی اے، ایں دی وجہ توں تیل دی حقیقی فروخت کرݨ آلے دیانتدار تاجراں کوں ایجھے بددیانت تاجراں نال مقابلہ کرݨا پوندے جیڑھے ملاوٹ شدہ تیل وچیندن ۔ݙوجھا قدم معاشی ٻوجھ دی تقسیم متعلق اے، درآمد کیتی ونڄݨ آلی کاراں تے 2 ہزار سی سی توں 3 ِہزار سی سی تئیں دیاں گاݙیاں دی ایس یو ویز (SUVs) تے 66 فیصد ڈیوٹی عائد تھیسی۔ ایں ٹیکس دا اطلاق وݙے انڄݨ آلی درآمدی سی بی یو (CBU) تے وی تھیسے۔انھاں آکھیا جو ہک ٻئے ریلیف اقدام دے طور تے بزنس کلاس اچ غیر ملکی سفر تے عائد فیڈرل ایکسائز ڈیوٹی کوں ختم کرݨ دی تجویز اے، ایں دا مقصد پاکستان دی معیشت کوں درکار سرمایہ کاری تے شراکت داری کیتے ہک پرکشش ملک بݨاوݨ اے جیڑھا ساݙی اقتصادی پالیسی دی ترقی کیتے ضروری اے۔ کسٹمز اچ چاتے ونڄݨ آلے اقدامات دے حوالے نال وزیر خزانہ آکھیا جو آٹو سیکٹر ساݙی معیشت دے اہم شعبیں اچ شمار تھیندے، ایں شعبے دی ترقی کیتے گزریل ہک ݙھاکے اچ مختلف ترقیاتی پالیسیاں متعارف کرائیاں ڳیاں جنھاں نال ایں صنعت کوں ودھارا ملیا تے ملک اچ اسمبل او ای ایمز (OEMs) دی تعداد ودھ کراہیں 118 تھی ڳئی، انھاں اچ ٹریکٹر، موٹر سائیکل، مسافر گاݙیاں تے کمرشل گاݙیاں دے مینوفیکچر شامل ہن۔ ایں ویلھے ہک نویں آٹو سیکٹر پالیسی وزیراعظم دی بݨائی ڳئی کمیٹی دے زیر غور اے جیں دی تفصیلات وزیراعظم تے کابینہ دی منظوری دے بعد پارلیمنٹ دے سامݨے رکھیاں ویسن، تاں جو انھاں اچ الیکٹرک موٹر سائیکلز، رکشیں، گاݙیاں تے بساں اچ موجودہ رعایتی نظام اڳلے سال وی برقرار رہسی، ایں سلسلے اچ درآمد کیتے ونڄݨ آلے الیکٹرک ٹرکاں تے وی ہک فیصد سیلز ٹیکس دی سہولت ݙیوݨ دی تجویز اے، تاںجو حکومت دی کوشش اے جو انھاں سہولتاں توں ٻہوں مہانگیاں الیکٹرک گاݙیاں فیدہ نہ چا سڳن۔انھاں آکھیا جو صحت دی سہولتاں دی منصفانہ فراہمی تے عوامی فلاح و بہبود کیتے ساݙی وابستگی غیر متزلزل اے، کینسر جیویں موذی امراض پاروں پاکستانی خانداناں تے پاوݨ آلے شدید مالی ٻوجھ کوں مدنظر رکھیندے قومی ٹیرف پالیسی 2025-30ء دے تحت ہک نپی تلی تے موثر علاج دی سہولت متعارف کریندے پیوں جیں دے تحت حکومت کینسر تے ٻئی بیماریاں دیاں دوائیں دی مقامی تیاری اچ استعمال تھیوݨ آلے 100 توں ودھ اقسام دے خام مال تے کسٹم ڈیوٹی مکمل ختم کریندی پئی اے۔ انھاں آکھیا جو ملک اچ صنعتاں کوں گلوبل ویلیو چینجز اچ شامل کرݨ تے کاروبار دی لاگت گھٹ کرݨ کیتے گزریل سال ہک جامع قومی ٹیرف پالیسی دے پہلے مرحلے دا آغاز کیتا ڳیا ہئی۔ سارے سٹیک ہولڈرز دی مشاورت دے بعد خام مال تے متعلقہ چیزاں دی ہک وݙی تعداد تے کسٹم ڈیوٹی، اضافی کسٹم ڈیوٹی تے ریگولیٹری ڈیوٹی اچ نمایاں کمی کیتی اے۔انھاں آکھیا جو ایں بجٹ اچ اعلان کیتےڳئے تجویزاں خصوصاً ٹیکس ریلیف اقدامات، توانائی دیاں قیمتاں اچ کمی تے ٻئے اقدامات معیشت دے کلیدی شعبیں جیویں جو زراعت، معدنیات و کان کنی، انفارمیشن ٹیکنالوجی، اے آئی تے ٹیک ڈریون صنعتاں کوں ودھارا ݙیسن جیں نال معاشی ترقی دا پھیتا چلسی تے ملازمتاں دے موقع پیدا تھیسن۔ وزیر خزانہ آکھیا جو خطے دی غیر یقینی صورتحال تے ملکی دفاع کوں ناقابلِ تسخیر بݨاوݨ کیتے دفاعی شعبے دے بجٹ اچ خاطر خواہ ودھارا کیتا ڳئے، بجٹ دی اہم ترجیح نوجواناں کوں ہنر مند بݨاوݨ تے ضروری وسائل ݙیوݨ یقینی بݨاوݨ اے تاں جو او آپݨے کیتے روزگار پیدا کر سڳن تے ملکی ترقی اچ حصہ پا سڳن۔انھاں آکھیا جو آندے مالی سال دے دوران اقتصادی ترقی دی شرح 4 فیصد رہݨ دا امکان اے، افراطِ زر دی شرح 8.2 فیصد، بجٹ خسارہ جی ڈی پی دا 3.6 فیصد جڈانجو پرائمری سرپلس جی ڈی پی دا ݙو فیصد تھیسے۔ انھاں ݙسایا جو ایف بی آر دے محصولات دا تخمینہ 15 ہزار 264 ارب روپے رکھا ڳئے جیڑھا اڄوکے مالی سال توں 17.6 فیصد ودھ اے۔ وفاقی محصولات اچ صوبیں دا حصہ 8 ہزار 848 ارب روپے ہوسی۔ انھاں آکھیا جو وفاقی حکومت تے صوبائی حکومتاں کجھ قومی تقاضیں کوں اجتماعی طور تے پورا کرݨ کیتے ہک انتظام تے اتفاق کیتے جیں دے ملکی سطح تے مثبت اثرات ہوسن، اے انتظام تعاون تے مبنی کوآپریٹو فیڈرلزم دے جذبے دے تحت تے صوبائی حکومتاں دے آئینی حقوق کوں متاثر کیتے بغیر طے پاتے۔ ایں انتظام دے تحت وفاقی قابلِ تقسیم محاصل اچ صوبائی حکومتاں دا حصہ بدستور ستویں قومی مالیاتی کمیشن (NFC) ایوارڈ دے مطابق رہسی، مالی سال 2026-27ء کیتے فیڈرل بورڈ آف ریونیو دی طرفوں محصولات دی متوقع وصولی 15 ہزار 264 ارب روپے اے تاہم سٹرٹیجک قومی تقاضیں دے پیشِ نظر وفاقی تے صوبائی حکومتاں اچ تقسیم کیتے گھٹ توں گھٹ 13 ہزار 350 ارب روپے دی رقم محفوظ رکھی ڳئی اے۔ 15 ہزار 264 ارب روپے تئیں وصول تھیوݨ آلی رقم وفاقی حکومت کوں پاکستان دے آئین 1973ء دے آرٹیکل 164 دے تحت صوبائی حکومتاں دی طرفوں گرانٹس دی صورت اچ قومی سٹرٹیجک تقاضیں دی تکمیل کیتے دستیاب ہوسی، اے انتظام آندے مالی سال کیتے نافذ العمل ہوسی تے مالی سال 2027-28 تے 2028-29ء اچ وفاقی تے صوبائی حکومتاں دی سانجھی مشاورت نال ایں نوعیت دی بنیاداں تے ایں دی تجدید کیتی ویسے ۔انھاں آکھیا جو وفاقی نان ٹیکس ریونیو دا ہدف 5 ہزار 336 ارب روپے ہویسی، وفاقی حکومت دی خالص آمدݨ 11 ہزار 751 ارب روپے جڈانجو خرچیں دا تخمینہ 18 ہزار 771 ارب روپے اے جیں اچ 8 ہزار 54 ارب روپے مارک اپ دی ادائیگی کیتے مختص ہوسن۔

سرکاری شعبے دا ترقیاتی پروگرام ہک ہزار ارب روپے، وفاقی حکومت دے اخراجاتِ جاریہ دا تخمینہ 17 ہزار 495 ارب روپے رکھیا ڳئے۔ انھاں آکھیا جو ملکی دفاع حکومت دی اہم ترین ترجیح اے ایں قومی فرض کیتے 3 ہزار ارب روپے مختص کیتے ڳئن، سول انتظامیہ دے خرچے کیتے ہک ہزار 71 ارب روپے مختص کیتے ویندے پئن، پنشن دے اخراجات کیتے ہک ہزار 169 ارب روپے تے بجلی و ٻئے شعبیں اچ سبسڈی کیتے ہک ہزار 91 ارب روپے دی رقم مختص کیتی ڳئی اے۔انھاں آکھیا جو گرانٹس دی مد اچ 2 ہزار 680 ارب مختص کیتے ڳئن جیڑھے بینظیر انکم سپورٹ پروگرام، آزاد جموں و کشمیر، گلگت بلتستان تے خیبرپختونخوا دے نویں ضم شدہ اضلاع کیتے ہن۔ وزیراعظم اپݨا گھر سکیم کیتے 71 ارب روپے تے ایکسپورٹ ری فنانس سکیم دی توسیع کیتے 88 ارب روپے مختص کیتن۔ انھاں آکھیا جو حکومت بینظیر انکم سپورٹ پروگرام دے فلیگ شپ انیشیٹو دا دائرہ ودھاوݨ دا ارادہ رکھیندی اے ایں کوں عملی جامہ پواوݨ کیتے کفالت پروگرام کوں ہک کروڑ 20 لکھ خانداناں تئیں پڄایا ویسے، تعلیمی وظائف پروگرام کوں مزید وسعت ݙتی ویسے تاں جو تقریباً 92 لکھ ٻالاں کوں فیدہ پڄایا ونڄ سڳے۔ آندے مالی سال اچ بی آئی ایس پی کیتے 8 سو 38 ارب روپے مختص کرݨ دی تجویز اے جیڑھا اڄوکے سال توں 17 فیصد ودھ اے، جاریہ اخراجات توں آزاد جموں و کشمیر کیتے ہک سو 46 ارب روپے، گلگت بلتستان کیتے 88 ارب روپے تے خیبرپختونخوا دے نویں ضم شدہ اضلاع کیتے 95 ارب روپے مختص کرݨ دی تجویز اے۔

انھاں آکھیا جو او وزیراعظم محمد شہباز شریف دی قیادت دی تعریف کرݨ چاہندن جنھاں دی سرپرستی، ذاتی لگن تے رہنمائی اچ اساں معاشی استحکام دا سفر طے کیتا، میں ساݙی عسکری قیادت بالخصوص فیلڈ مارشل سید عاصم منیر دا وی شکریہ ادا کرینداں جنھاں دی قیادت دفاعِ وطن کوں ناقابلِ تسخیر بݨایا۔ انھاں اتحادیاں دا شکریہ ادا کریندے آکھیا جو انھاں دی حمایت اساکوں ہر اوکھے موقع تے حاصل رہی، اپوزیشن دے وی شکر گزار ہیسے جنھاں دی مخلصانہ تنقید ساݙے اچ مزید محنت دا جذبہ پیدا کیتا۔ انھاں صوبائی حکومتاں دے جذبۂ تعاون تے ایثار دی وی تعریف کیتی جنہاں دی بدولت ملک دے سٹرٹیجک اہداف دی تکمیل ممکن تھی سڳسی۔ انھاں آکھیا جو ساݙی ایں ساری کاوش تے محنت دا مقصد ایہو اے جو اساں پاکستان دے عوام دے معیارِ زندگی کوں بہتر بݨاؤں تے انھاں کوں او ساریاں سہولتاں تے سوکھ ݙے سڳوں جنہاں دے او مستحق ہن۔